Klik | Betere gesprekken, dieper contact
Echte verbinding behoort tot het mooiste dat je als mens kunt ervaren. Je voelt je gezien, zinvol, onderdeel van iets groters. Toch blijven veel gesprekken vluchtig, zeker in een tijd van polarisatie, AI-‘gesprekken’ en smartphones.
Klik beschrijft wat wezenlijk contact is en laat heel praktisch zien hoe je elkaar op zielsniveau kunt ontmoeten. Dit wordt samengevat in negen principes voor menselijke verbinding, en een eenvoudig en vernieuwend model voor gesprekken: het KLIK-model.
Klik is een handboek vol herkenbare verhalen en concrete adviezen, die je direct kunt toepassen.
Lees hier meer over de aanleiding, de huidige ‘crisis in verbinding’. Klik is overal te verkrijgen, o.a. hier op Boekenwereld.
Interview over Klik
Binnenkort verschijnt Klik, hoe was het om aan dit boek te werken?
‘Tijdens mijn theologiestudie heb ik een paar lange essays geschreven over zielsverwantschap. In zekere zin ben ik toen begonnen aan Klik, hoewel dit boek veel praktischer en verhalender is. Als de dingen op hun plek beginnen te vallen en er samenhang ontstaat – dat vind ik een van de mooiste momenten van het schrijven.’
De ondertitel is ‘Betere gesprekken, dieper contact’. Hoe kwam dit thema op je pad?
‘Het kwam letterlijk op mijn pad, omdat ik het leuk vind met onbekenden op straat een praatje aan te knopen, vaak in mijn pauzes tijdens het schrijven. Ik begon me af te vragen hoe het kan dat dit soms beter werkt en soms minder. Dat ken ik ook van gesprekken met onze zoon, mijn vrouw en vrienden. We kunnen echt verbinding ervaren, zielsverwantschap, maar niet elke keer natuurlijk. Ik vroeg me af of daar een soort regelmaat achter zit, iets dat ik kan begrijpen.’
Wat heeft jou gedreven om dit boek te schrijven, zie je het als een roeping?
‘Ja, als theoloog zie ik het vooral als mijn roeping om religieuze onderdrukking aan te kaarten en te ontmaskeren. Het geloof in de eeuwige hel kan bijvoorbeeld een dramatisch effect hebben op iemands godsbeeld en iemands psychische gezondheid. Goede gesprekken zijn een remedie tegen allerlei soorten issues waar mensen tegenaan lopen, veel breder natuurlijk dan alleen religieuze onderdrukking. We leven tegenwoordig verder van elkaar weg, er is veel polarisatie door sociale media en veel eenzaamheid door de smartphone. Klik stelt dat het goede gesprek hét medicijn is voor onze tijd.’
Heb je weleens last van een writer’s block? Zo ja, wat doe je dan?
‘Soms, dan loop ik meestal een ommetje of ga ik researchen. Ik liep dit voorjaar vast in het boek Het begin van de hemel (de opvolger van Het einde van de hel) en dan begin ik aan een jeugdroman. Sowieso is fictie voor mij een noodzakelijke afwisseling van non-fictie. Het is allemaal zoveel luchtiger en speelser. Dat is goed voor mijn ziel.’
Welk theologisch boek heeft je geïnspireerd in het schrijfproces van Klik?
‘Klik is voor een breed publiek en is geen theologisch boek, ik denk dat het woord God er niet in voorkomt. Op de achtergrond spelen mijn religieuze ideeën wel een rol. Tijdens mijn studie las ik Ik en jij van Martin Buber, een briljante Joodse denker die veel schreef over zielsverwantschap. Ik zie Klik als een heel praktische, areligieuze uitwerking van zijn ideeën.’
Mijn bedoeling met Klik
Je hoort veel over ‘verbinding’. Iedereen lijkt het te missen en ernaar te verlangen. Maar het kan ook een leeg woordje blijven, zonder concrete handvaten om er echt iets mee te doen. Wat is verbinding nu werkelijk? En wat kun je doen om daarin te groeien? Daarover gaat mijn nieuwste boek, Klik: Betere gesprekken, dieper contact.
Ik ben verbinding actief gaan bestuderen na een paar ingewikkelde ontmoetingen vlak achter elkaar. Een botsing met een collega over een politieke kwestie, waarbij het niet meer lukte om erover te lachen en het bleef maar dooretteren. Een avond bij een vriend bij een kampvuurtje, waarbij alles perfect leek en we toch steeds langs elkaar heen leken te praten. Een dame die ik coachte bij wie ik maar niet door de schone schijn heen kwam.
Wat ging hier mis? Hoe kon het dat we uit elkaar waren gegroeid? Hoe konden we elkaar weer werkelijk van hart tot hart ontmoeten?
In diezelfde tijd ging het me opvallen dat in het nieuws zo ongeveer elke week er weer een nieuwe ‘crisis’ werd uitgeroepen. Crisis in de zorg, crisis in Den Haag, crisis in mannelijkheid, wat al niet. En opeens besefte ik: gebeurde bij al die crisissen niet ten diepste hetzelfde als met mijn collega, die vriend, die coachee? Aan het oppervlak lijken het telkens nieuwe crisissen, maar ligt eronder niet telkens hetzelfde onvermogen om elkaar te vinden, in de ogen te kijken en wezenlijk te begrijpen?
Het is een van de vreemde paradoxen van onze tijd. We zijn rijker dan ooit, leven langer dan ooit, hebben meer technologie dan ooit, en toch… Er zijn veel aanwijzingen dat we ook zeldzaam ongelukkig zijn. Bijna de helft van de mensen voelt zich soms tot vaak eenzaam. We hebben steeds minder goede vrienden, binnen een generatie is dat van gemiddeld drie tot minder dan één gedaald. Het aantal mensen met een depressie is in ons land binnen tien jaar bijna verdubbeld, evenals wie lijdt aan andere psychische aandoeningen, vooral onder jongeren.
In mijn boek beschrijf ik de dieper gelegen oorzaken (ja, de smartphone, uiteraard, de wasmachine is verrassend genoeg ook een belangrijke reden) maar zoek ik vooral naar oplossingen. Wat valt eraan te doen? Hoe kunnen we elkaar weer vinden?
Om een tipje van de sluier op te lichten: je verbinden met anderen en zelfs zielsverwantschap ervaren, is in de praktijk vaak een kwestie van stressmanagement. Wie zich veilig en ontspannen voelt, kan openstaan voor de ander.
Daarvoor geef ik talloze tips en verhalen, maar vraag om te beginnen je dit eens af: ben je vaker te eerlijk of vaker te vriendelijk?
Eerlijkheid en vriendelijkheid zijn allebei nodig in een goed gesprek en moeten dan in balans zijn. Je kunt te veel van jezelf laten blijken en te veel ruimte innemen, dan is er te veel eerlijkheid. Maar je kunt ook te veel de goede sfeer willen redden en jezelf te klein maken, dan is er te veel vriendelijkheid. Het grote misverstand is dat die twee elkaar uitsluiten. Dat het of-of is. Je moet wel hard zijn, anders lopen ze over je heen, denken we dan. Of ik moet wel passief zijn, anders verlies ik alles, kunnen we ook denken. Maar het kan echt allebei: eerlijk zijn én vriendelijk blijven.
Een van de belangrijkste tools daarbij is oprecht te zoeken naar waarin je de ander waardeert en waarin jullie op elkaar lijken. Als je dat benoemt en daar ook de tijd voor neemt, kan er ruimte komen voor de onderwerpen waar misschien meer frictie is. Maar het is de enige manier om elkaar echt te kennen. De spannende onderwerpen houden we het liefst onder het oppervlak. Dus om elkaar van hart tot hart te spreken, zullen we ze toch, met tact en geduld, moeten naderen.