Dit is geen truc voor oprechtheid

Transcript van de opname:

Hoe schrijf je een oprechte tekst? Voor een speech zeker, maar voor elke tekst doet dat er nogal toe. Mensen haken af als het nep voelt, gemaakt – als bluf. Je wilt oprecht overkomen, integer, eerlijk, authentiek. Maar hoe krijg je dat voor elkaar? 

Daarover gaat deze Taal-EHBO shorts, en ik zeg het maar meteen: hier is geen truc voor. Daarmee raken we zelfs direct al de essentie van oprechtheid, dat je dat niet met een simpele truc kunt bereiken. Er is hier geen shortcut, geen life hack, of wat dan ook, waarmee je snel even heel oprecht kunt zijn. Er zijn echt wel handiger en onhandiger manieren om ermee bezig te gaan, maar instant oprechtheid bestaat niet, per definitie niet. 

Oprecht zijn is namelijk dat wat je communiceert geworteld is in je diepste wezen. Dat klinkt misschien wat zweverig, maar concreet betekent het dat wat je schrijft en spreekt nauw samenhangt met je eigen levensverhaal en je diepste waarden. Er zit weinig afstand tussen je woorden en je kern.

Dus bijvoorbeeld, als je ervan overtuigd bent dat mensen het meestal wel goed bedoelen, dan klopt het niet – en mensen voelen dat – als je opeens heel scherp of sarcastisch gaat doen. Of als je eerder een wat oppervlakkig type was, dan voelt het heel fake als je plotseling fanatiek gaat doen over, zeg, klimaatsverandering. Niemand gelooft je dan echt, want het lijkt niet geworteld in diepere gronden. En om dan mensen te overtuigen, dat kost tijd en je daden moeten bewijzen dat jouw wezen anders is geworden.

Transcript vervolgt onder afbeelding:

Oprechtheid bereiken betekent daarom allereerst zelfonderzoek. En daar is, ik zeg het maar weer, geen binnenbocht. Zelfonderzoek is een traag proces.

Maar je kunt er wel mee beginnen en een manier is je afvragen waar je veel bij voelt. Waar word je heel boos van, heel verdrietig, heel blij? En dat kun je ook niet nu even tijdens het luisteren beantwoorden, daar moet je de tijd voor nemen. Maar waar word je heel boos van, heel verdrietig, heel blij?

En vervolgens kun je je afvragen op welke waardes die emoties duiden. Wat je voelt vertelt veel over wat je belangrijk vindt. Dus bijvoorbeeld, als je heel boos wordt van iemand die je negeert, dan duidt dat wellicht op een waarde als aandacht. Als je heel blij wordt van boeken lezen, ik noem maar wat, dan gaat dat misschien over een waarde als verdieping of vertraging. 

En de derde vraag is dan waar je die waardes vandaan komen. Wat heb je meegemaakt dat dit belangrijk voor je werd. Stel dat je heel boos wordt van negeren, dan duidt dat op een waarde als aandacht, zoals ik zei – en dan komt dat misschien door een oma die goed naar je luisterde, of een moeder die juist nooit naar je luisterde. 

Met daar soort vragen onderzoek je je kern, je diepste wezen. En dan is het vervolgens zaak dat te verbinden aan waar je concreet over schrijft of spreekt. Wat hebben die emoties, die waardes en die levensverhalen te maken met jouw specifieke tekst? Soms is het alleen een onderstroom, een besef waarmee je je tekst als het ware laadt, elektrificeert. Soms breng je ze expliciet in. In elk geval, je tekst verandert als je weet waar jouw kern is, wie jij ten diepste bent, en mensen voelen dat.

Wees in je tekst, stap erin, zet iets wezenlijks op het spel. Dat maakt jouw tekst authentiek, persoonlijk, oprecht, en daarmee overtuigender.