13 maart 2010 - Om antwoord Om antwoord Ik zal mijn mond niet houden tegen u - waarom zou ik? Onrustig, droef,  opstandig, schamper is mijn hart in mij Wie zijt gij dat ik u belangrijk vind dat ik aan u denk iedere dag dat ik mij toets aan u? Draai toch eindelijk je ogen van hem af, zeggen ze tegen mij - maar dan heb ik geen antwoord Nooit heb ik niets met u Tegen bijna beter weten in stel ik mijn hoop op u Mijn lot is levenslang wachten op u Leven met een dode, zelfbedachte, onzichtbare geliefde - waarom zou ik u niet opgeven? Maar ik kan niet anders dan roepen: heb mij lief Huub Oosterhuis 10 maart 2010 - Kijk, zo is aanbevelen leuk! 7 maart 2010 - Agenda 7 maart - Heem Utrecht 13 maart - Letterfestival Doorn 20 maart - Media Nijkerk 28 maart - Uitvoering musical Zwolle 3 april - 2e uitvoering musical Zwolle 8 april - Opvoeding Nieuwleusen 17 april - EVA Veldhoven 2 mei - Laakkwartier Den Haag 9 mei - Impact congres Houten 23 mei - Opwekking Biddinghuizen 3 juni - EH Amersfoort 2 maart 2010 - Dienst in een hele grote kerk Afgelopen zondag preekte ik in een van de enige mega-kerken die Nederland rijk is. Je rijdt anderhalf uur naar boven, tot je vlakbij de plek bent waar Bonifacius is vermoord, en ziedaar, een enorme hal met comfortabele rode stoelen, vier camera's, en heel veel heel blije mensen. Iedereen die mij een beetje kent, weet dat ik niet goed tegen heel veel heel blije mensen kan. Mensen die niet tegen heel veel heel blije mensen kunnen, hebben de neiging om die heel veel heel blije mensen te veroordelen. Dan denk je dat ze oppervlakkig zijn en onecht. Dat is om jezelf te beschermen. Dat soort neigingen heb ik althans. Afgelopen zondag wilde ik me niet in dat soort gedoe mee laten slepen, en ik werd zelf ook zowaar blij van die heel veel heel blije mensen. En daarna hield ik een preek. Dat was een good ol' donderpreek. Bekijk hier de video-opname... 1 maart 2010 - Portal gelanceerd De afgelopen maanden reisde ik nogal wat heen en weer naar Hilversum. Het moest allemaal heel geheim blijven. Ik had het hele idee namelijk nog niet aan drie mensen vertelt, of er hing al een journalist aan de lijn. Oeps. Afijn, voor wie wil weten wat er nu zo geheim was, klik hieronder op het logo: 25 februari 2010 - Uitzondering - recht - plicht Een uitzondering wordt een recht, een recht wordt een plicht. Laat ik drie voorbeelden geven. Hoe je ook homoseksualiteit denkt, vroeger was er in elke gemeente en dorp wel een samenwonend stel van twee vrouwen of twee mannen. Die werden zelden gepest of buitengesloten, hooguit mochten ze niet aan het avondmaal. Het is nauwelijks voor te stellen, maar zo liep het. Later werd dit een recht, en een bedongen recht heeft een verhaal nodig. En nu zien we dat er een aanklacht tegen pastoor Luc Buyens ligt omdat hij homoseksueel Robèrt Cooijmans weigerde aan de mis. Nogmaals, wat je er ook over denkt, maar hier is een recht een plicht geworden. Dat is ook de ontwikkeling bij abortus. Er werden vroeger, ook door artsen, abortussen uitgevoerd. Per uitzondering. Dat werd een recht. Maar dit recht ontwikkelt zich tot een plicht. Er worden sinds de 20 weken-echo aantoonbaar minder kinderen met een hazenlip geboren. Kennelijk is dat genoeg reden voor een abortus. Ik vermoed dat het ook de lijn bij 'vrijwillige euthenasie' gaat worden. Nu pleegt soms een oudere per uitzondering zelfmoord. Als dat een recht wordt, zal het niet lang duren voordat je als oudere je ervoor moet gaan verdedigen, althans in sommige contexten, dat je nog lekker door wil. Die 70 jaar-grens smeekt erom te worden opgeschoven naar beneden. 22 februari 2010 - 10.000 hits M'n, overigens vrij matig geschreven, recensie van Magnolia heeft 10.000 hits. 20 februari 2010 - 10 procent? Als het over de tiende gaat, zijn christenen er als de kippen bij om erop te wijzen dat dit 'niet meer voor tegenwoordig geldt' en dat het anders 'wettisch' is. We weten uitstekend waarom die tiende niet voor ons meer telt. En we hebben nog gelijk ook! Maar de gretigheid waarmee we daarop wijzen, is verdacht. En zeker als je beseft dat Bijbelgetrouwe gelovigen ver onder die tien procent zitten; gemiddeld geven we zo'n twee á drie procent aan goede doelen. Als onze exegese onszelf keer op keer wel erg goed uitkomt, dan gaat een beetje Bijbellezer zichzelf achter de oren krabben. Lees verder... 17 februari 2010 - 36 x minder Plegen priesters vaker seksueel misbruik dan 'gewone' mannen? De Duitse hoogleraar forensische psychiatrie Hans-Ludwig Kröber heeft er onderzoek naar gedaan en legt het uit in Der Spiegel. Sinds 1995 zijn er in Duitsland 210.000 misbruikzaken geregistreerd, waaronder 94 katholieke geestelijken die van seksueel misbruik van kinderen werden beschuldigd. Kröber rekent voor dat dit betekent dat celibataire mannen 36 maal minder zich hieraan schuldig maken dan niet-celibataire. Het fascineert me hoe tegen-intuïtief dit inmiddels is. Het lijkt op de berichtgeving over criminelen. Als het een blanke is, staat er meestal 'een jongeman'. Als het een buitenlander is, staat er iets als 'een Marokkaanse jongeman'. Het bijzondere valt op en wordt benoemd. En in het geval van priesters helemaal, omdat het zo vloekt met hun eigen moraal, maar ook omdat het ons bevestigt in onze vooroordelen: religie is onderdrukkend, vrijheid is minder regels, enzovoorts. Ik doe de laatste tijd wat onderzoek naar slavernij, en daar speelt iets vergelijkbaars. Er zijn tegenwoordig vele malen meer slaven dan ooit in de vroege middeleeuwen of in de koloniale tijd. De Romeinen en Grieken, die uit pure armoe door liberalen als Bolkestein maar als morele helden worden gezien, gingen nog weer vele malen verder. Maar zelfs de Arabische wereld heeft meer slaven uit Afrika gehad dan het Westen ooit. In staat zijn je eigen idealen te doorbreken is zo een voorrecht; je hebt kennelijk je idealen zo hoog gesteld, dat er überhaupt hypocrisie mogelijk is. Hypocrisie is in die zin, en alleen in die zin, een eretitel. 15 februari 2010 - Reportage over prostitutie Link naar mijn reportage over gelovige prostituanten. Een enkele gedachte hierbij. Het is me opgevallen dat iedereen (= iedereen) met wie je wat langer praat over prostitutie, begint over 'de kinderzitjes' achterin de auto's. Dat is kennelijk, en terecht ook, de eerste verontwaardiging die mensen voelen bij dit onderwerp. Maar verrassend vind ik hoe consequent deze link wordt gelegd. Dat doet me vermoeden dat er niet alleen idioom en clichés bestaan in de vorm van de taal, maar ook in de inhoud. In bepaalde situaties en over bepaalde onderwerpen denken we altijd hetzelfde. Misschien is de taak van opiniemakers die autmoatismen stilletjes om te draaien. Zodat we bij prostitutie bijvoorbeeld niet meer denken aan de 'madame' en een romantische beeld erbij koesteren, maar het gewoon weer, volgens de werkelijkheid, zien als een systematische en gelegaliseerde vorm van misbruik. Zoiets als de bio-industrie, maar dan met echte mensen in de hokken. 11 februari 2010 - Atheïsme en forumgedrag, een onderzoekje Ik heb vorig jaar een onderzoek gedaan naar het gedrag van atheïsten op internetfora en dat vergeleken met dat van reformatorische christenen. Allebei wat extreem. Conclusie is dat atheïstische sites verreweg de intolerantste zijn. Dat kun je aantonen door de frequentie van specifieke woorden te tellen, woorden die andermans mening voluit diskwalificeren. De Freethinker-site op 25 mei 2009 vergeleken met Refoweb: - 'achterlijk' - Freethinker relatief 4x zoveel als op Refoweb. - 'ziekelijk' - 4,5x - 'waanzin' - 5,5x - 'belachelijk' - 1,5x - 'absurd' - 5x - 'debiel' - 2,5x - 'infantiel' - 5,5x - 'gestoord' - 4x - 'verachtelijk' - 4x - 'weerzinwekkend' - 6,5x - 'afstotelijk' - 7x Kortom, elke diskwalificatie die ik kan verzinnen, bevat de site van de zelfbenoemde vrijdenkers vele malen meer dan de 'zwarte kousen'-site. Sommige diskwalificaties bevatten een kiem van geweld, omdat ze de andere partij uit de discussie plaatsen. Dat vond ik ook in het grote verschil in criminaliseren, het oproepen tot een verbod op de andere partij: - Dat de kinderopvoeding door de 'tegenpartij' mishandeling is - 25x - Dat de mening van de 'tegenpartij' verboden moet worden - 18x So much voor de vrijdenkers. Vrijdenkers zijn kennelijk mensen die denken dat alleen zij vrij zijn. Terwijl tolerantie nu juist het vrijlaten is van mensen met wie je het fundamenteel oneens bent. Als uitsmijter een typerend citaat van Christopher Hitchens in de Volkskrant: ‘Ik kan het niet verdragen dat iemand op zijn sterfbed zegt: guttegut, nu ga ik dood, maar gelukkig zie ik zo meteen aan de andere kant tante Gladys. O, wat een arme sukkel, denk ik dan. Ik kan het niet laten zo iemand te minachten. Zo iemand verdient het niet een verstand te hebben.’ 10 februari 2010 - Atheïsme en koud klimaat Gelezen op de uitstekend blog van vriend Job: 'Volgens mij bestaan er geen niet-intellectuele, niet-Westerse atheïsten. En dat is veelzeggend. (Ik las laatst in National Geographic wel een verhaal over de laatste jager-verzamelaars in Tanzania, die volgens de auteur nauwelijks geïnteresseerd waren in religie of andere spirituele zaken. Maar ik vermoed dat de schrijver met een Westers godsbeeld in zijn hoofd zat en de volstrekte vanzelfsprekendheid van hun sacrale ervaring van het alledaagse leven over het hoofd heeft gezien. De Roemeense godsdienstwetenschapper Mircea Eliade heeft daar trouwens een prachtige studie over geschreven: De magie van het alledaagse). Voort pedalerend kwam ook de gedachte in me op dat atheïsme vooral een stedelijk fenomeen is dat floreert in koude klimaten. Opgesloten in de stad, opgesloten in huis, opgesloten in de rede, en een stevig slot op de deur naar ervaringen die je even doen opgaan in het universum, de kosmos, of wat voor naam je er ook aan wil geven (ontologische heelheid, vrede met het bestaan, zen, God, et cetera). In warme landen, waar het leven zich veel meer buiten en op straat afspeelt, doet niemand moeilijk over God, zelfs veel wetenschappers niet. Kijk maar naar de Latijnse landen. Dus, daarom en derhalve het volgende vermoeden: atheïsten leven in een te beperkte wereld en zijn afgesneden van een wezenlijk deel van de menselijke ervaring.' 5 februari 2010 - Atheïsme en kapitaal Is het toeval dat de groeiende secularisering gelijkop loopt met de groeiende armoede in de wereld? Nee, dat is geen toeval. Je kunt uiteraard met statistieken goochelen wat je wilt, maar er ligt ook een flink inhoudelijk verband tussen secularisering en armoede. Dat verband ligt zo. Geldstromen zijn machtig, inclusief onrechtvaardige geldstromen. Er zijn dus krachtige morele bronnen nodig om daartegen in opstand te kunnen komen. De rede is te neutraal gebleken om als zo'n krachtige morele bron te kunnen functioneren. De krachtigste die we nog over hebben als mensheid is God. Alleen een beroep op God is nog sterk genoeg om in verzet te kunnen komen tegen de gewelddadige geldstromen. In die zin is atheïsme slechts een volgende truc van het kapitalisme om meer te kunnen uitbreiden en uitbuiten. Het levert precies genoeg twijfel om niet in te grijpen, maar niet zo veel dat we massaal ten onder gaan aan zinloosheidgevoelens - hoewel ook zinloosheidsgevoelens uitstekend zijn te vercommercialiseren, zie de antidepressiva-industrie. 2 februari 2010 - Een serieuze man De nieuwe Coen-broers film A Serious Man is een Job-verhaal: een vrome Jood verliest zijn vrouw, bezit, kinderen, werk, status en gezondheid, gaat in de raad bij drie wijzen die hem niet verder helpen, hij weet zelf zeker dat hij 'rechtvaardig' is en voortdurend speelt op de achtergrond de vraag of het lijden zin heeft en of God bestaat. En de film eindigt, net als het boek Job, met een storm. Leitmotiv (mooi woordje dat je leert in klas 3 bij Nederlands) in de film is 'de onzekerheidsrelatie van Heisenberg': het idee dat je op bepaalde vragen fundamenteel geen antwoord kunt geven. Heisenberg lijkt wiskundig te hebben bewezen dat je niet kunt aantonen of een kat in een doos leeft of niet. Nu zeg ik het heel simpel. Maar goed, deze onzekerheid komt keer op keer terug in de film en is uiteindelijk de uitspraak die de Coens doen of het onzekere bestaan van God. De film bevestigde me in het besef dat God alleen in een traditie kan worden gekend. In een andere traditie niet. Binnen een context hebben godservaringen betekenis. In een andere context worden ze niet eens als zodanig herkend. Godsbewijzen werken in specifieke taalvelden, maar zijn in andere taalvelden tang op dirk. 26 januari 2010 - Nieuws over Het goede leven Afgelopen tijd een paar lange gesprekken gehad over Het goede leven. In de reacties, ook via mail, wordt opvallend genoeg altijd (= altijd) het woord 'confronterend' gebruikt. En wie reageert doet vaak verslag van zijn/haar eigen vorderingen op dit gebied. 'Deze kerst at ik in elk geval bio-kalkoen.' Ik vrees dat ik een soort extern geweten ben, op dat moment althans, eventjes. Nog een paar feitjes. Op Bol.com tel ik 15 boeken met de titel Het goede leven - niet héél handig, en 80 met een variant erop. Die van R. Sonneveld staat gelukkig op nummer 2. In de BCB/ND Top 10 staat 'ie op nummer 9. En in de Sjofar-boekhandels nota bene op nummer 1. Joegij. 25 januari 2010 - Augustinus in de bocht Onlangs De stad Gods van Augustinus doorgeploegd - ik zeg het maar even, mocht iemand twijfelen aan mijn eruditie. Daarin staan een paar hilarische passages. O.a. een twintig pagina lange uitweiding over de besturing van Adams geslachtsdeel. Nee, ik overdrijf niet. Maar hier een mooi citaat. Let wel, dit staat middenin een statig filosofisch betoog over wilsvrijheid (anno 412 n.Chr.): 'Er zijn bijvoorbeeld [mensen] die hun oren kunnen bewegen, ieder afzonderlijk of allebei tegelijk. Er zijn er die zonder hun hoofd te verroeren hun hele behaarde hoofdhuid tot op het voorhoofd omlaag kunnen schuiven en die huid dan weer terug kunnen halen wanneer ze dat willen. Er zijn er die een ongelooflijke hoeveelheid en verscheidenheid van voorwerpen kunnen inslikken, dan een beetje op hun maag drukken en vervolgens alles wat ze willen volkomen gaaf als uit een tasje weer te voorschijn brengen. Er zijn er die de stemmen van vogels en dieren en willekeurige andere mensen zo getrouw nabootsen dat men geen verschil zou merken als men ze niet zag. Sommigen brengen uit hun achterste zonder enige stank naar hun believen zulke harmonieuze geluiden te voorschijn dat ze ook die kant schijnen te zingen.' 21 januari 2010 - Lijkenpikkers Enkele atheïstische bloggers hebben zichzelf de afgelopen dagen nogal moreel uitgekleed. Ik zal ze dus even aandacht geven. Bij deze bloggers zien we eerst aandacht om het leed in Haïti en het gepaste medelijden, maar vervolgens blijkt dat dit medelijden volledig obligaat en functionalistisch was, omdat het slechts diende in een anti-theïstische betooglijn in de trant van 'zie je nou wel, als dit gebeurt, kán God niet bestaan, etc...'. Voor deze bloggers is Haïti kennelijk vooral een argument. Ze kunnen er gelovigen lekker mee om de oren slaan. Haïti is allereerst aanleiding om een punt te maken. Dat is hetzelfde als op een begrafenis zaniken over dat je witbier i.p.v. bruinbier wilde. Mijn verzoek aan de geleerde bloggers: wees voor een keertje zo groot om niet uw gelijk te halen over de lijken van anderen. 18 januari 2010 - Jonathan Safran Foer Afgelopen zaterdag was er een genie in ons land. Romanschrijver Foer hield een lezing over vegetarisme, waartoe hij zich onlangs bekeerd heeft, en ik mocht het aanschouwen, tezamen met andere aanbidder P. Het was interessant hoe Foer probeerde in een seculiere context morele claims te maken. Het was alleszins sympathiek en prettig om te horen: - Foer gebruikte vaak de frase 'er zullen weinig mensen zijn die...'. Een soort democratische ethiek dus, die filosofisch natuurlijk niet werkt, maar retorisch zeker wel. - Foer had een groot vertrouwen in 'bewustwording'. Hij denkt dat mensen alleen maar nog vlees eten omdat ze niet de details van de vleesindustrie kennen. Als ze die eenmaal wél kennen, worden ze vegetariër. Dat van die bewustwording vind ik een spannende. Ertegen pleit dat informatie op zich geen morele uitspraken doet. Bovendien moet je open staan voor die informatie en begint het zoeken naar de informatie waarschijnlijk al met een morele keus. Verder bestaat 'kale' informatie niet en is het altijd ingebed in een verhaal. Maar toch. Details kunnen wel prikkelen en schokken en zo inderdaad het geweten stimuleren. Ik ben, kortom, meer in bewustwording gaan geloven. Dat komt ook door een ander feitje. NRC-next berichtte onlangs dat 'eenzaamheidsgevoel' besmettelijk is: als een vriend zich eenzaam voelt (ook al issie dat niet) heb jij 50% meer kans dat ook te voelen. Als een vriend van een vriend zich zo voelt, dan jij 25% meer kans. En als een vriend dáárvan, zelfs dan nog jij 15%... Maar het kan ook andersom. En ik denk ook met vleeseten. Ook dat is besmettelijk, schat ik zo in. 15 januari 2010 - Atheïsten als profeten Aanvullend bij de vorige post: ik vind het een optie atheïsme te beschouwen als een noodzakelijke correctiebeweging op een zwalkend Westers christendom. Een nogal overdreven reactie, maar toch een interessant signaal dat de kerk niet hoeft te negeren. De kerk heeft zich te veel laten imponeren door de (overigens in zichzelf christelijke) Verlichting. Ze begon de taal van de Verlichting over te nemen en aan haar eisen te gehoorzamen. Zo heeft ze een nogal wanhopig creationisme ontwikkeld. Ook zijn kerken steeds meer 'events' geworden, die moesten concurreren met de overige vermaakindustrie. Zo'n strijd verlies je natuurlijk altijd. Geloof moest ervaarbaar en aantoonbaar zijn, maar daarmee wordt God klein en onvrij gemaakt. Het atheïsme signaleert dit terecht. Daarmee is het atheïsme een roep om de grootheid en vrijheid van God. 12 januari 2010 - Atheïsme als christelijke ketterij Is het atheïsme eigenlijk niet gewoon een christelijke ketterij? Opvallend is namelijk dat het vrijwel uitsluitend een postchristelijk fenomeen is. Atheïsten zijn in de grote meerderheid zelf (semi-)christelijk opgevoed. De kinderen van atheïsten zijn zelden nog zelf atheïsten. Dat doet vermoeden dat het atheïsten zeer afhankelijk is van het christendom. Maar hoe dan precies? De verschillen tussen de twee overtuigingen zijn bekend, maar de overeenkomsten zijn even opvallend. Beide menen dat religie een biologisch fenomeen is (waarbij het atheïsme denkt dat het uitsluitend biologisch is). Beide menen dat de werkelijkheid een zelfstandige eenheid is (waarbij het atheïsme denkt dat zelfstandigheid niet samen kan gaan met een relatie). Beide menen dat vrijheid een van de hoogste waarden is (waarbij het atheïsme denkt dat doelloze vrijheid vrijer is). En beide menen dat alle mensen gelijkwaardig zijn (waarbij het atheïsme denkt dat gelijkwaardigheid een los verkrijbaar axioma kan zijn en niet in een groot verhaal hoeft te zijn ingebed). Afijn, net als alle christelijke 'ketterijen' is ook het atheïsme een halve waarheid. Het is het christelijke verhaal, maar dan ontdaan van haar spanningsvolle, interessante en verhalende elementen. Precies het drama en de romantiek is weggesneden; alleen de mens blijft over. Dat kan, maar net als alle postchristelijke stromingen, heeft ook het atheïsme geen lange adem en kan het niet meer inspireren. 3 januari 2010 - Wanneer het atheïsme uitsterft Het atheïsme is op sterven na dood, maar wanneer zal het echt verdwenen zijn? Er zijn een paar indicatoren: - Er is een sterk verband (aangetoond door Paul Vitz) tussen het aantal vermiste vaders en het aantal atheïsten; zij zijn vaak mannen die vroeg hun vader hebben verloren. Als het aantal echtscheidingen dus nog verder toeneemt, dan ook het aantal atheïsten. - Atheïsme is een typisch post-christelijk fenomeen en deels post-joods, en nauwelijks post-hindoestaans of post-islam. Ik moet het precies zeggen, het is een typisch post-Verlichting fenomeen en de Verlichting vond plaats in een christelijk Europa. De Verlichting is niet herhaalbaar en de inspiratiekracht ervan is vrijwel uitgewerkt. - Er is een sterk verband (aangetoond door Robert Barro) tussen religie en democratie. Atheïsme komt het meest voor in (post-)dictaturen. Als de democratie in kracht afneemt, zal het atheïsme waarschijnlijk aan invloed winnen. - Hierbij aangevuld, ik vermoed zelf ook een sterk verband tussen een feminiserende samenleving en atheïsme. Als er een alternatieve masculiene beweging komt die meer hoop en inspiratie biedt dan het atheïsme, zal het atheïsme sneller afdoen. Mijn conclusie in deze inventarisatie, is wat teleurstellend: er zijn te veel onzekere factoren om een lijn te kunnen trekken naar wanneer (en of) het atheïsme voorgoed zal hebben afgedaan. Alle posts van vóór 2010, klik hier .