4 september 2010 - De bijbel - Waarom zou je die lezen? Jaren geleden las ik in een krant het spannende avontuur dat president Kennedy tijdens de oorlog meemaakte. Hij leed schipbreuk bij Indonesië en leefde met zijn metgezellen een tijdlang op een onbewoond eiland. Waar gebeurd! Uiteindelijk werd hij gered door middel van een boodschap op een kokosnootschil: NAURO ISL COMMANDER NATIVE KNOWS POS'IT HE CAN PILOT 11 ALIVE NEED SMALL BOAT KENNEDY. Aan de hand van dit verhaal heb ik een kleine inleiding op de bijbel geschreven (zelfde formaat en dikte als De kern). Er zijn namelijk een paar interessante overeenkomsten tussen die kokosnootschil en dat beroemde boek... Zo worden vragen behandeld als: Wat staat er eigenlijk in? Wat is de kern ervan? Is het wel historisch? Waarom zou het nog actueel zijn? En is het niet heel saai eigenlijk? 1e druk september 2010 * 48 pag. * ISBN 978 90 5881 503 3 * €2,- 29 augustus 2010 - Including / excluding Nu al een paar keer is me kritisch gevraagd wat nu toch 'mijn belang' is bij mijn ideeën over 'orthodoxie'. Interessante vraag, die zoveel wordt gesteld, dat je een belang achter die vraag naar het belang vermoedt... Enfin, dat alleen als antwoord zou flauw zijn. De achterliggende kwestie is, denk ik, dat termen als 'orthodoxie' nogal uitsluitend kunnen werken. Het lijken woorden die zijn uitgevonden om een groep af te bakenen. Wie zegt: 'Ik ben orthodox', zegt eigenlijk: 'Ik hoor erbij - en jij misschien wel niet.' Nu is overigens mijn ervaring dat 'vrijzinnig' (evenals 'heidens', 'ketters', 'vrijdenken' en alle varianten) net zo kunnen worden gebruikt. Soms als geuzennamen, maar niettemin. In die kringen is 'rechtlijnig' en 'orthodox' dan hetzelfde als fout, en 'vooral niet wij'. Ook dan worden woorden gebruikt om mensen uit te sluiten en stiekem minderwaardig te achten. Ik zal hier ongetwijfeld ook wel aan mee gedaan hebben. Toch zie ik, als ik nu heel diep in mijn zieltje kijk, alleen dit belang: het zijn woorden die adequaat een werkelijkheid beschrijven. Mijn belang is domweg dat ik denk dat het zo is. Of preciezer gezegd: ik denk dat de geweldenaren der aardkloot hier zo over dachten. Tot zover, met een buiging van uw immer alerte blogger. 28 augustus 2010 - En nóg een nieuwe Sufjan Stevens 27 augustus 2010 - Moeilijke discussie Oef, wat is dit een moeilijke discussie! Maar het is fun. Met orthodoxie bedoel ik dus níet 'braaf geloven wat de dominee zegt'. Precies andersom. Het is niets zomaar geloven wat je gezegd wordt en je uiteindelijk, omdat je nu eenmaal altijd iets zult vinden, laten vormen door de ware experts in dezen, de heiligen. En met vrijzinnigheid bedoel ik dus ook niet 'niet meer kunnen geloven in de opstanding etc.'. In de opstanding kan niemand zomaar geloven. Daar is zoiets veel te raar voor, daarin is onze cultuur niets bijzonders. Vrijzinnigheid is uiteindelijk jezelf als grootste expert zien en je jezelf laten bepalen wat je wel en niet gelooft. 27 augustus 2010 - Wat betreft klakkeloosheid Gezien de reacties in mijn mailbox (zoals ik denk dat internet goed werkt), nog een kleine toelichting op onderstaande blog! De kern van m'n betoogje is dus dat mensen klakkeloos zijn. 99,99 procent van alle ideeën verzinnen we niet zelf, maar worden in onze hersenen geplant. We hebben experts waar we vrijwel blind op varen. We hebben heiligen die we schaaps volgen. Iedereen doet dat. Orthodoxie is hierin een bewuste keus maken en je afvragen: Welke experts vertrouw ik als het gaat om God? Het antwoord dat de orthodoxie geeft is: de heiligen. Als iemand bewijst iets van God te weten, dat blijkt al uit hun leven, dan de heiligen. Concreet ook: de bijbelschrijvers. Ik volg in vragen over God liever Jezus dan Dawkins. Jezus wekt gewoon meer vertrouwen. Vrijzinnigheid is hierin geen keuze maken. Je volgt dan onbereflecteerd je eigen culturele vooroordelen en probeert je eigen expert te zijn. Je probeert het beter te weten dan de ware experts. Dit is een vorm van gevangenschap, in je eigen cultuur namelijk. In deze zin is veel fundamentalisme vrijzinnig. Orthodoxie is vrijer omdat het bewust een traditie viert. Overigens is dat 'vrijdenken' in het Westen zo ongeloofijk aanvaardbaar en salonfähig, dat het een stuk dwarser is om je expliciet aan een traditie te binden. Iedereen onderwerpt zich, we onderwerpen ons aan de lopende band - maar vrijdenkers zijn enige onderwerpers die dat voortdurend ontkennen. 27 augustus 2010 - Waarom zou je iets over God zeggen? Kort geleden schreef ik dat God 'googolplex keer googolplex' is en dat alleen een uiterste puntje onze werkelijkheid insteekt. We weten vrijwel niets over God. We weten net zoveel over hem als een steen 'weet' over een schaduw van een mens die over hem heenglijdt. Zoiets kan een bom onder elk religieus spreken zijn. Want waarom zou je nog iets over God kunnen zeggen? Als God inderdaad zo groot is, is het buitengewoon relevant alles wát je tenminste kunt vinden, bij elkaar te sprokkelen. We hebben een enorme informatieachterstand en juist dan is het verstandig uitermate sensitief te blijven. Het is ongeveer de situatie van een rechercheur (letterlijk 'herzoeker'): het is nogal relevant wie de moord heeft gepleegd, maar als je nauwelijks iets weet, moet je de kleinste aanwijzingen serieus nemen. Des te meer als je herzoekt wie het leven heeft gepleegd. De bron van het leven - je weet dat je dit nooit kunt bevatten, daar is het te groot voor. Maar niets is tegelijk zo relevant om wel te proberen íets te bevatten, juist omdat het zo groot is en alles zegt over je leven. Wat kan er onbevattelijker zijn dan de bron van het leven? Maar wat kan er ook bepalender zijn? Als je leeft, want kan er dan zinniger zijn om te kennen, dan de bron van dat leven? Enfin. Dan zit ik met de situatie, dat er overal ideeën zijn over God, 'God', goden. Over weinig zijn we het zo oneens. Uiteraard, want iets dat zo groot is, zal zich niet snel enkelduidig laten kennen. Hoe moet je uit die knoop komen? 'We weten het niet' lijkt me geen bevredigende positie: het probeert 'boven' de partijen te staan, maar is intussen net zo goed een partij met eigen belangen, en bovendien doet het (anders dan het vaak beweert) juist geen recht aan al die miljarden mensen die denken toch wel iets te weten... Over weinig zijn we het als mensen zó eens, dat we toch wel íets weten over de Grote Vragen. Wat dan wel? Hoe te kiezen tussen alle tradities en ideeën die er zijn? Die vraag is eigenlijk incorrect. Je wórdt namelijk allereerst gekozen: je staat allang in de traditie, een cultuur, een opvoeding. Verreweg de meeste ideeën komen niet van mezelf - en al zouden ideeën over God bij mijzelf weg komen, dan zou ik ze hoogst wantrouwen. Wat zou ik nu over God weten? En wat ik zelf denk te hebben verzonnen, heb ik zelden zelf verzonnen, want ik ben overal beïnvloed. Ik ben allang 'onderworpen'. Ik vertrouw al lang op de expertise van anderen. Mijn gedachten worden allang bepaald. De vraag is dus vooral: door welke traditie wil ik mij laten beïnvloeden? Mensen hebben wel degelijk een marge van vrijheid waarin ze hun omgeving kunnen kiezen. Je kunt zelf weinig bepalen, maar wel een beetje door wie/wat je wordt bepaald... Wie zijn mijn experts, mijn helden, mijn heiligen? Om redenen die niet objectief zijn te maken, heb ik gekozen voor de invloed van de christelijke orthodoxie: ik ben deze heiligen gaan vertrouwen en wil hen volgen. Mijn loyaliteit aan hen is even blind als iedereen blind loyaal is aan zijn cultuur. Ik heb hooguit het voordeel dat ik scherper zie wat mij beïnvloedt, omdat ik bewust voor een tegen-traditie heb gekozen. Zo valt veel meer op wat zogenaamd normaal is, onuitgesproken wordt aangenomen. De orthodoxie bevrijdt mij van mijn Nederlandse vooroordelen. 26 augustus 2010 - Eigen boeken die ik extra heb Klik op de link en je krijgt meteen de info op bol.com. Tot zo ver de reclame, nu weer over tot de orde van de dag! Yeah! Dansende berg Vliegende boom Zingende steen Jezus(c) Jezus in 2011 Het lam (Peter de Vries) Jutten Wirwar 25 augustus 2010 - Reclame voor Bol dus 23 augustus 2010 - Na het festival... Ik kreeg veel vragen over een van m'n lezingen op het Flevo Totaal Festival afgelopen zaterdag. Aardige vragen, hoor, daar niet van, maar genoeg om er nog es op terug te komen. Wellicht ben ik onduidelijk geweest. Mijn belang was om te laten zien dat 'orthodoxie', mits juist geïnterpreteerd, heel ruim en heel vrij is. Sterker nog, ik ken niets dat zo ruim en vrij is. De houding achter orthodoxie is volgens mij een radicale twijfel aan alles, juist ook aan je eigen culturele vooroordelen, bijv. of God bestaat of niet, of wonderen kunnen of niet. De basiservaring is: ik weet niets over God en ik kan maar beter bij anderen gaan zoeken om wijsheid. De essentiële stap is nu dat je je vervolgens daarom aan een traditie gaat verbinden. Waarom? Omdat je hoe dan ook beïnvloed wordt. Overal zweven beelden en ideeën over de grote levensvragen. Die heb je, hoe dan ook. Dan kun je maar beter die invloed kiezen en je omgeven met mensen die je bent gaan vertrouwen. Bijv. een Billy Graham, een Paulus, een Jezus. Dat worden dan je informanten, je reisgenoten, je inspirators. Die had je überhaupt al, maar nu heb je ze gekozen en vertrouw je ze bewust. Dit staat tegenover 'vrijzinnigheid', dat vaak als scheldwoord wordt gebruikt, maar soms een prima typering is. Vrijzinnigheid profileert zich al heel vrij, maar is in feite buigen voor je eigen culturele vooroordelen. Als dat iets dicteert over wat wel of niet kan, gehoorzaam je. Het begint dus met minder twijfel dan orthodoxie: het twijfel niet aan de eigen cultuur. Als wonderen niet kunnen, dan zal de bijbel daaraan moeten worden aangepast. De bijbel mag niet zichzelf zijn, niet vreemd, niet wonderlijk. Het verrassende is dan echter, dat veel vormen van fundamentalisme ook vrijzinnig zijn. Ook fundamentalisme is buigen voor de eigen (Westerse) cultuur: als die harde feiten eist, levert het fundamentalisme creationisme, een nogal nieuwe en oneigenlijke theorie. Het beweert dat jij alleen de bijbel kunt lezen, zonder anderen erbij, zonder traditie. Maar dit is absurd: ik weet niets over God en moet naar anderen luisteren om iets over hem te ontdekken. 22 augustus 2010 - Na lang wachten... ...heeft Sufjan Stevens freaking eindelijk een nieuw album! Hier te luisteren en eventueel te downloaden. 20 augustus 2010 - Flevo Morgen drie lezingen op het Flevo Totaal Festival. De eerste over 'Het goede leven' (= wat er in de eerste eeuwen over Jezus werd geloofd en wat dat nu nog voor zin heeft), de tweede over 'De schoonheid van de orthodoxie' (= waarom orthodoxie zoiets is als cocaïne zonder krijt erbij) en in de nacht nog eentje over de film 'Departures' (= waarom deze Oscar-winnaar, eh, gewoon een mooie film is). 17 augustus 2010 - Anne Rice verlaat christendom De gevierde Amerikaanse romanschrijfster Anne Rice, die zich in 1998 publiekelijk tot het christelijk geloof bekeerde, heeft nu aangekondigd het christendom te verlaten: “In de naam van Christus weiger ik om anti-homo, anti-feministisch, anti-voorbehoedsmiddelen, anti-humanistisch, anti-wetenschappelijk en anti-democratisch te zijn,” zei ze in een officiële verklaring. “Vanaf vandaag ben ik niet langer christen. Het is simpelweg onmogelijk voor me om deel te zijn deze ruziënde, vijandige, conflictveroorzakende groep. Ik heb het tien jaar lang geprobeerd, maar het is me niet gelukt. Ik ben een outsider. Mijn geweten laat me geen andere keus.” Maar hoewel Rice de Rooms-Katholieke Kerk en het christendom verlaat, houdt ze volmondig vast aan haar geloof. “Mijn geloof in Christus staat centraal in mijn leven. Mijn bekering van een pessimistische atheïst, verloren in een wereld die ik niet begreep, naar een optimistische gelovige in een universum dat door een liefdevolle God is geschapen en wordt onderhouden, is cruciaal voor me. Maar dat ik Christus volg betekent niet dat ik ook zijn volgelingen moet volgen. Christus is oneindig veel belangrijker dan het christendom en zal dat ook altijd blijven. Ik geloof dat mijn geloof van me vraagt dat ik deze stap zet. Ik keer me af van alle dingen die me van Christus proberen te scheiden.” (bron: GoedGelovig) 14 augustus 2010 - 2e hands boeken! Onze boekenkast gaat leger worden: via Bol.com (ons winkeltje) kun je ze bestellen. Help familie Sonneveld de winter door. 9 augustus 2010 - Preview prentenboekje 5 augustus 2010 - Twee boekjes Soms gaat het schrijven opeens heel lekker. Alsof ik een jaar lang op springen stond en nu, bwulk, alles eruit komt. Heb de afgelopen weken twee boekjes geschreven, die al vrijwel af zijn. Een inleiding op de bijbel en een inleiding op Jezus. Het zou niet waar. Ik ben in elk geval niet off topic... 26 juli 2010 - Bedekkingen / Bedenkingen Ok. Hier wordt ik nóg stiller van. Ik leef dus in een land waar een geblondeerde nep-Limburger voor een miljoenen publiek mag klessebessen over 'kopvoddentaks'. En in dat land mag een boer níet de tekst 'Jezus redt' op zijn dak zetten, want dát is slechte smaak? 22 juli 2010 - Bedekkingen / Bedenkingen Ok. Hier word ik even stil van. Ik leef dus in een land waar je struikelt over de billboards met tien damesachterwerken op rij. En in dat land mag een boer níet de tekst 'Jezus redt' op zijn dak zetten, want dát is slechte smaak? 21 juli 2010 - Voorwaar, voorwaar, Reinier preekt 18 juli 2010 - Agora Kreeg laatst een mailtje over de film Agora, dat gaat over religieus geweld in de 4e eeuw - door christenen. Het is volgens sommige recensenten een bange film, omdat het eigenlijk over hedendaags terreur wil gaan, en dat niet expliciet durft te maken. Maar goed, toch de vraag: Hoe kan dat, dat christenen al zo vroeg geweld gebruikten? - Het is in elk geval 4 eeuwen ná Jezus. Daarvoor heeft het christendom nul komma nul geweld gebruikt en werd het juist zwaar verdrukt, maar groeide het desondanks zo sterk, dat Constantijn het politiek handig vond zich te bekeren. - Andere grote bevrijdingsbewegingen (zoals het communisme en de Islam) waren al gewelddadig in de eerste generatie van groei. De profeet heeft zelf opgetreden als een soort generaal en zo zijn leer verbreid. En het communisme, tsja, zie Mao en Stalin (= 100 miljoen doden). - Het christelijke geweld kan een (totaal ongepaste) wraak zijn na 4 eeuwen vervolging. Het is nogal verleidelijk om je vervolgers 'terug te pakken', als je hele familie is uitgeroeid... - In elk geval was het christelijk geweld heel kleinschalig. In de bronnen wordt zelfs maar over 1 dode gesproken. Verduistering lijkt me niet zo heel waarschijnlijk, omdat de daders er trots op waren. In elk geval is het nogal wat minder dan wat christenen zelf was aangedaan.   Bij elkaar: vergeleken met andere ideologieën is het christendom in elk geval heel laat en heel gering in haar gewelddadigheden. Dat suggereert dat Jezus' boodschap blijkbaar heel sterk geweld voorkomt, hoewel een boodschap dat niet volledig kan; een boodschap kan niemand dwingen. 17 juli 2010 - See you, CU Martijn Horsman heeft op zijn blog interessante argumenten voor zijn moeite met christelijke politiek. Ik citeer: 'Uit het christelijk geloof komt niet automatisch een politieke overtuiging voort. Een christen kan zich politiek op links, in het midden of over rechts positioneren. Dat hangt van veel meer factoren af dan christelijk geloof alleen...' 'De collateral damage van christelijke politiek is te groot. Toegegeven, de meeste beschuldigingen over betutteling zijn nergens op gebaseerd. Dat neemt niet weg dat mensen snel het gevoel krijgen dat christenen erop uit zijn om anderen de les te lezen en in een mal te duwen. De geschiedenis geeft hen ook wel enig recht van spreken.' 'Maar uiteindelijk is de belangrijste reden deze: het evangelie is de weigering om langs de weg van de macht je idealen te verwerkelijken. Het was precies deze verleiding die Jezus moest weerstaan. En weerstaan heeft, ten koste van zijn leven.' Uiteindelijk heeft christelijke politiek geen toekomst, denk ik. En dat is zo erg nog niet. Als tenminste de christelijke kerk weer echt gaat doen waarvoor ze bedoeld is: zonder machtsambitie mensen uitnodigen om te delen in het verhaal van Jezus en hen leren goed te doen voor de mensen om hen heen. En dat is al behoorlijk ambitieus. 7 juli 2010 - Rechtermuisknop Als er een probleem is met de computer - rechtermuisknop. Daar staat altijd wel iets wat je verder helpt. Dank, oh grote Gates, voor de rechtermuisknop. Wat een mens op sommige dagen doet afvragen waarom er geen rechtermuisknop zit op, noem eens wat, de bijbel. Of op Geert Wilders. Of op God. 28 juni 2010 - Voorproefje uit nieuw boek Zoals gezegd ben ik bezig met Cees Dekker bezig aan een boek. Een van de inzenders stuurde deze gedachte op: 'In onze cultuur willen we voor alles geld lenen; voor een hypotheek, een nieuwe auto of een vakantie. Maar ik heb nog nooit gehoord van iemand die geld leende om aan de zending te geven. Zover gaan wij niet. … Er wordt wel gezegd dat gebed dingen verandert. Ik ben het er helemaal mee oneens. Gebed verandert míj. Want de invloed van Jezus, zijn liefde, komt door mij naar die persoon. Dat is vaak het probleem met bidden. We willen wel bidden, maar niet betrokken worden. We willen wel bidden, maar niet veranderen. We willen wel bidden, maar het moet niet te veel tijd kosten. Het moet niet te veel energie kosten, ik moet er niet te veel van wakker liggen, ik moet niet te vaak vasten. Het moet me niets kosten.' En dan vind ik dan weer een slimme waarneming. Doei allemaal. 24 juni 2010 - 1 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 0 Een van de bekendste merknamen van deze tijd is gebaseerd op een spellingsfout. De oprichters van Google bedoelden eigenlijk ‘googol’, maar vergisten zich. Googol is 1 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 0. Een 1 met honderd nullen dus. Nu zal deze zoekmachine nooit zoveel gegevens kennen; er zijn niet eens zoveel atomen in het heelal, dus al zou je alle sterrenstelsel vullen met computers, dan nog kom je er niet. Voor sommige berekeningen is dit nog niet genoeg en wiskundigen kwamen met googolplex. Dat is een 1 met googol nullen. Dat kan ik nooit uitschrijven, want dan heb ik meer nullen nodig dan er atomen zijn… Het zogeheten Getal van Graham is het grootste getal waar we nog een naam voor hebben. Het is absurd veel groter dan googolplex. Het bestaat niet uit een 1 met heel veel nullen, maar uit alle cijfers, 0 tot 9, en die dan door elkaar op een rij die veel langer is dan een googolplex aantal tekens. Al zou je miljarden heelallen hebben en die volledig vullen met dit getal, dan nog zou je niet genoeg ruimte hebben. Toch kunnen wiskundigen er enigszins mee overweg en ze maken er soms een berekening mee. Ik ben theoloog en ik voel me wel eens een wiskundige die met het Getal van Graham aan het spelen is. God heeft meer dan googol dingen gedaan, meer dan googolplex, meer dan het Getal van Graham. Misschien heeft hij wel een Graham-getal aantal heelallen gemaakt, puur uit plezier. En in een van die heelallen, misschien wel de allersaaiste en allerkleinste, wonen wij, in een verre uithoek. En toch praat ik daarover. Als het ‘Getal van Graham’ zeg, heb ik het over iets dat ik nooit zou kunnen bevatten. Niemand kan ooit weten, totaal onmogelijk, wat bijvoorbeeld het middelste cijfer is. Toch kun je wel iets zinnigs zeggen. We weten bijvoorbeeld wat het laatste cijfer is. Een 7 namelijk. Dat lijkt wel hoe ik over God praat. Ik zou miljarden heelallen nodig hebben en die vullen met boeken om hem enigszins recht te doen. Toch weet ik niet niets. Ik weet dat hij is liefde is. Maar als ik dat zeg, zeg ik net zoiets als dat het laatste cijfer van het Graham-getal een 7 is. Het is de volstrekt uithoek van God die ik ken. Het uiterste puntje dat onze werkelijkheid in steekt. Daarachter schuilt een oneindige werkelijkheid waarvan ik niet de geringste notie heb. Ik weet nog minder over God dan een steen weet over een luipaard, als de schaduw van die luipaard erlangs is geschoten. Zo’n steen merkt geen kleur, geur of ruimte, maar ‘voelt’ alleen een vluchtige, twee-dimensionale vlek langs flitsen die iets koeler is. En toch ‘weet’ die steen wel iets. Theologie is wat een steen over de luipaard-schaduw heeft te vertellen. Een wiskundige die staart naar het laatste cijfer van het Graham-getal. Maar goed, dat laatste getal is wel iets. 18 juni 2010 - Frank Mulder over privacy Henk van Houtum doet als hoogleraar geografie in Nijmegen onderzoek naar grenzen en migratie. Hij is het absoluut niet eens met de stelling. "Van wie is ons lichaam? We laten onze lichamen beheren door de overheid. Het wordt steeds minder van ons. Een paspoort was vroeger een geleidebrief van je heer, die vertelde dat je te vertrouwen was. Nu is het een teken van diep wantrouwen. Het is een middel geworden om te controleren wie je bent. Mijn lichaam is een code geworden en migratiebeleid is een computer die me een 1 of een 0 geeft: gewenst of ongewenst. We kijken niet meer naar motieven en competenties van mensen, maar zijn alleen bezig om uiteindelijk tot op het bot zeker te weten of je niet liegt." Volgens Van Houtum is die zekerheid een illusie. "De techniek is nooit sluitend. Bovendien bestrijd je er illegaliteit niet mee. Je maakt het controleapparaat zo groot, dat er alleen maar méér illegaliteit ontstaat. Migranten komen toch. Dat blijven ze doen zolang het verschil tussen arm en rijk zo groot blijft. Ze worden nog meer gedwongen ondergronds te gaan om binnen te kunnen komen en ze gaan veel meer risico's nemen." Van Houtum heeft nog op de allerlaatste dag een 'oud' paspoort aangeschaft. "Ik ben blij dat mensen rechtszaken beginnen. Er staat echt wat op het spel." 17 juni 2010 - Bestaat er zoiets? Onder de levensvragen die mij wakker kunnen houden, zoals je begrijpt, is deze: Bestaat er zoiets als een beknopte gereformeerde dogmatiek? Als student had ik een tijdje een boek met die titel staan. Welnu, het was het grootste boek dat ik bezat en het was dikker dat de bijbel zelf. Beknopt was het zeker niet. Bestaat er zoiets als een gereformeerde dogmatiek dan? Die vraag lijkt me hetzelfde als informeren naar het bestaan van een Groningse waarheid. Er bestaat wel een Groningse waarheid, maar daarmee bedoelen we dat het eigenlijk niet de waarheid is. In Groningen vallen de appels namelijk niet sneller van de boom en gaat dezelfde zon op. De waarheid is daar hetzelfde als in Timboektoe. Vandaar mijn conclusie: Nee, er bestaat niet zoiets als een gereformeerde dogmatiek, laat staan een beknopte. 9 juni 2010 - Stemadvies van G.K. Chesterton 'The whole modern world has divided itself into Conservatives and Progressives. The business of Progressives is to go on making mistakes. The business of the Conservatives is to prevent the mistakes from being corrected.' 8 juni 2010 - Milosz nummer 22 Milosz in zijn twee en twintigste gedicht: Heb begrip voor mensen met een zwak geloof. Ik geloof ook de ene dag wel, en de andere niet. Maar ik voel me goed in de biddende menigte. Omdat zij geloven, helpen ze mij geloven in hun eigen bestaan, van onbevattelijke wezens. Natuurlijk, ik ben sceptisch, maar ik zing mee en overwin op die manier de tegenstelling tussen mijn privé-godsdienst en godsdienst van het ritueel. 4 juni 2010 - Milosz nummer 16 Dit is het zestiende gedicht van Wreslaw Milosz’ 23-delige cyclus ‘Theologisch traktaat’, in de vertaling van Gerard Rasch: Om eerlijk te zijn begrijp ik er niets van, wat bestaat is alleen onze extatische dans, als deeltjes van een groot geheel. Ze worden geboren en sterven, de dans laat niet af, ik sluit mijn ogen, me verwerend tegen de menigte beelden die op mij afstormt. Misschien veins ik alleen maar gebaren en woorden, en daden, vastgehouden in het mij toegewezen veld van de tijd. Als homo ritualis, mij daarvan bewust, vervul ik wat aan de meester van één dag wordt voorgeschreven. 28 mei 2010 - 6 bands Ben de afgelopen 10 dagen naar 6 concerten geweest, deels onverwacht met kaartjes van zieke mensen. Waar ziekte toch allemaal wel niet goed voor is. 6 concerten, dat is normaal ongeveer de jaaropgebrengst... Achtereenvolgens Lali Puna, ME, Seabear, Frontier Ruckus, Eins Zwei Orchestra en DAAU. Allemaal aanraders! En nu via Spotify makkelijker dan ooit, en gratis, en legaal, te beluisteren... 27 mei 2010 - Kunst vs Religie 26 mei 2010 - Win/Win Zag onlangs de uitstekende film van Jaap van Heusden, zijn debuut Win/Win. Het is een poëtisch verhaal, met poëtische beelden, en poëzie als hoofdthema. En dat in een wereld van het snelle geld. Spannende en originele thema's. Vervolgens zie je dat recensenten klagen over het gebrek aan suspense. Maar ja, dat is ook de film niet Van Heusden kennelijk wilde maken. Toch heb ik wat zitten denken over waarom er zo weinig suspense in het verhaal komt. Ik vermoed dat de clou in een van de laatste scènes zit: Ivan kan zomaar weglopen. Terugredenerend geldt dat voor de hele film: Ivan kan zomaar weglopen... Hoe hoog worden zijn belangen? Niet heel hoog. Eigenlijk heeft het subplot zijn hoogste belang, het liefdesverhaal. Maar waarom zou Halina niet gewoon met hem mee zijn gegaan? Volledige recensie... 25 mei 2010 - Wat kun je nog met de bijbel? Leg nu net de laatste hand aan een opvolger van mega freaking million bestseller De kern. Het is weer een dun boekje, 48 pag's maximaal, maar dan nu een kennismaking met de bijbel. Is bijbel lezen niet saai? Is de informatie historisch betrouwbaar? Is het niet verouderd? Wat kun je er vandaag nog mee? Leidraad is een kokosnootschil die John F. Kennedy het leven heeft gered. Wat? Ja. Een kokosnootschil die Kennedy het leven heeft gered. Schitterend verhaal. In '43 is de latere president aangevaren vlakbij Indonesië. Met tien anderen zwemmen ze uren rond (tussen duizenden Japanners, zeekrokodillen en haaien...) en vinden uiteindelijk een onbewoond eiland. Geloof je het nog? Is het te mooi om waar te zijn? Uiteindelijk ziet hij kans een kokosnootschil te versturen met o.a. de tekst: 11 ALIVE NEED SMALL BOAT KENNEDY. En even later wordt hij gered. En ik maar denken... dat lijkt toch wel iets, een beetje, ietsepiets, op de bijbel. 11 mei 2010 - De duisternis buiten De hel lijkt me geen straf. Ik bedoel, ik ben er niet graag, maar het is niet het einde van Gods geduld. Het is eerder de climax van zijn geduld. De hel is namelijk de situatie zonder God. En als iemand pertinent zonder God wil leven, zal God ooit tegen hem zeggen: Oké, jij je zin. God zal diens keuze respecteren. De hel is Gods buigzaamheid jegens menselijke beslissingen. Misschien is het zelfs wel fysiek onmogelijk: iemand die stampvoetend weg wil van God, stoot God af als de pluskanten van twee magneten, als water en olie. Zoiets kan eventjes: het aardse bestaan waar God zich zelfs met de grootste 'weerspannige' nog liefdevol bemoeit. Maar een eeuwigheid lang? Maar wie kiest er pertinent tegen God? Ik ken ze niet. Ik ken alleen mensen die tegen een beeld van God kiezen, preciezer gezegd, een incorrect beeld van God. Ze kiezen tegen de God van hun opvoeding, de God van de kerk, de God van een of andere dogmatiek. Ze zeggen dat zie niet geloven, maar ik denk: je doet eigenlijk weinig anders dan de profeten uit het Oude Testament. Je bent een beeldenstormer. Je legt de vinger op de zere plek. Ik kan me eerlijk gezegd dan ook niet voorstellen dat er ooit iemand tegen God zou kiezen. Wie zou er nu kiezen tegen een God die én bestaat én liefde is én alles goed gaat maken, voor iedereen? Hoe chagrijnig moet je zijn, om dáár tegen te kiezen? Als je daar tegen kiest, dan kan ik me ook wel voorstellen, dat God op een dag zegt: Oké, als je het zó slecht met de mensheid voor hebt, dan bescherm ik je niet voor altijd; dan zal je wens uitkomen en zul je inderdaad zonder mij zijn. 7 mei 2010 - De romantische cowboy Op dit moment is de deadline van de bijdragen voor De spijker, het boek dat Cees Dekker en ik samenstellen. Er zitten briljante teksten bij. Het is bijzonder aangenaam met allerlei nieuwe gedachten om je oren te worden gemept. :-) Hieronder een citaat uit een van de teksten: ‘Ik wil dat het waar is, zo simpel is het. Ik herken me wel in de uitspraak van C.S. Lewis: ‘Als mocht blijken dat Jezus nooit geleefd heeft en dat God niet bestaat, zou ik niet anders kiezen. Ik sterf liever aan de kant van Odin dan aan die van de reuzen.’ Ziedaar, het onderdeel van mijn identiteit dat gefascineerd is door heroïek. Maar dit onderdeel kan ook een bron zijn van aanvechting. Iemand die zichzelf beschouwt als atheïst, is misschien ooit geboeid geraakt door het beeld van een authentiek, eenzaam en moedig bestaan – een mens te zijn die de zinloosheid van het bestaan moedig onder ogen ziet, zich geen knollen voor citroenen laat verkopen, en er niettemin het beste van maakt. Er is een paradoxale troost in het afzien van troost. In dat beeld zit genoeg dramatiek om voor mij aantrekkelijk te zijn. Het maakt dat ik af en toe verleid word door die optie van ongeloof. Ik voel de aantrekkingskracht van een ideaal van volwassenheid, dat hieruit spreekt, en dat zo diep geworteld is in de cultuur waarin ik ben opgegroeid. Laat Sinterklaas en God achter je. Durf op eigen benen te staan.’ Ik herken dit behoorlijk. Atheïsme is een soort romantiek, de romantiek van de eenzame cowboy, van Lucky L., the poor lonesome cowboy, die noest in de verte tuurt, weet dat alles zinloos is, maar toch dapper verder ploetert. Atheïsten zijn cowboys. En het ergste wat je een cowboy kunt aandoen, is een happy end. Ze schrikken zich rot als romantiek niet alleen smachten is, maar ook contact wordt. 2 mei 2010 - Kapitalisme Kapitalisme en christendom vloeken met elkaar. Dat heeft de oprichter van het christendom al duidelijk gemaakt, toen hij Mammon en God elkaar liet uitsluiten. De oprichter van het kapitalisme onderstreepte dit 17 eeuwen later nog eens door in zijn boektitel 'The Wealth of the Nations' een bijbeltekst te parodiëren. Kapitalisme voelt haarfijn aan, dat er maar één kracht sterk genoeg is om haar te corrigeren, en dat is religie. Tegen geldstromen en marktwerking is alleen iets bestand dat goddelijke waarde heeft. Zonder religie heeft kapitalisme het monopolie op het heil van de naties. Ook de mensen die binnen een kapitalistisch systeem functioneren, voelen dat er steeds maar één ding is die hen relativeert en de ultieme concurrent is van alle markten. Daarom zullen zij automatisch deze concurrent willen uitschakelen. Zo werkt kapitalisme nu eenmaal. Alle markten streven naar monopolie. Mammon duldt geen God naast zich. Er zal binnen een kapitalistisch systeem dus met man en macht aan alle stoelpoten van de religies worden gezaagd. Er zal worden geroepen dat religie vooral een privézaak is - als het meer dan dat is, zou het eens de geldstromen kunnen bijsturen. Er zal worden beweerd dat alle waarheid relatief is - alleen dan kan de kapitalist zijn gang gaan. Het gezin als hoeksteen van de samenleving zal worden geridiculiseerd - dit soort loyaliteiten kan het kapitalisme niet gebruiken. Niet de denkers bepalen ons wereldbeeld, maar de koopmannen. 1 mei 2010 - Zijn we postmodern? Zijn we wel zo postmodern? Is 'postmodern' niet hopeloos verouderd als algemene typering van onze cultuur? Is postmodern niet gewoon 'zo jaren 80'? Ik denk van inderdaad: - Alle grote postmoderne denkers zijn bejaard of overleden. Alle grote hedendaagse denkers hebben wel wat geleerd van het postmodernisme, maar zijn zelf niet zo te typeren. - Grote delen van onze maatschappij functioneren allesbehalve postmodern: de wetenschap, de techniek, de ambtenarij, de economie, het bedrijfsleven, de geneeskunde... Dit dekt wel zo ongeveer het grootste gedeelte van ons leven. Blijft over: het privé-leven, cultuur, religie. Wat dat betreft vermoed ik dat de typering 'postmodernisme' vooral uit de culturele sector komt. Dat wij vooral in ons privé-leven en religie iets als postmodern zijn geworden, lijkt me een reactie op de ongewone rationaliteit van andere levensgebieden. We zijn niet postmodern; we zijn zo modern als wat, en postmoderniteit is daar een uitvlucht bij. 30 april 2010 - Erg mooie stop motion-animatie 29 april 2010 - Is twijfel moedig? Het is in onze cultuur gebruikelijk geworden twijfel dapper te vinden. De zoeker heeft iets heroïsch en is autheniek. Wie het allemaal zo ongeveer op een rijtje heeft, heet al snel een fundamentalist. Je bent veilig bij wie twijfelt. Die zal je nooit een mening opdringen. De twijfelaar is tolerant. Zo gaat de mare. Ben ik even blij dat ik een zoeker ben. Ben ik mooi even meer mens geworden. Gewoon door niets te doen. Ik hoef nergens voor op te komen, nergens nee tegen te zeggen, nergens ja te verklaren, niets te verdedigen. Ik twijfel lekker en ben als extraatje ook nog eens dapper. Lekker hoor. Is twijfel wat minder dapper en tolerant dan het lijkt? Het zijn in de oorlogen de twijfelaars die geen onderduikers opnemen. Het zijn de overtuigden die in verzet komen. En (ik zeg het dramatisch) er is een oorlog gaande. Er worden massaal mensen uitgebuit. Is onze postmoderne twijfel wellicht een zoveelste overwinning van het kapitalisme? Een postmodern mens is immers een trouwe consument. Een postmodern mens zal niet verzet komen. Een postmodern mens heeft al genoeg aan al zijn gevoelens en twijfels. 29 april 2010 - Voor de wetenschappers onder u, hilarisch 28 april 2010 - Aanrader 'The Jesus Legend' Voor wie even wat dieper wil: het beste boek over de historiciteit van de Bijbel dat ik ken is 'The Jesus Legend' van Gregory Boyd en Paul Eddy. Het verwerkt de nieuwste inzichten van o.a. the Third Quest over het 1e eeuwse Jodendom, hoe verhalen werken in orale culturen, hoe vooroordelen werken in het beoordelen van historiciteit, etc. Zeer rijk, zeer scherp. 27 april 2010 - Recensie 'Het goede leven' ‘Dit boek is een must voor iedere christen. Reinier Sonneveld... neemt geen genoegen met brave antwoorden of zwakke excuses. Eerlijk, kritisch, schurend en uitdagend; een spiegel voor de ziel... Roept het boek schuldgevoelens op? Ja. Maar de auteur laat je er niet verward mee achter. Hij wijst op een leven met Jezus, waarin schuld plaatsmaakt voor genade. Voor gebruik op je bijbelstudiegroep, samen met vrienden of met je partner; voor wie het aandurft...!’ (Mirjam Hollebrandse in Visie, 4 sterren) 22 april 2010 - Reclame voor Marisa 17 april 2010 - Of geld intelligent is Een vriend vroeg me eens: Als een marsmannetje naar de Aarde komt, en hij ziet een man z'n hond uitlaten, wat rapporteert hij dan aan het thuisfront over de machtsverhoudingen op de planeet Aarde? Iets als: Elke hond krijgt gratis onderdak, wordt geaaid als hij dat wil, krijgt gratis te eten, hij kan z'n behoefte doen waar hij wil, en de mens ruimt het zelfs voor hem op. Conclusie: de hond is de baas. Het lijkt alsof de hond gedomesticeerd is, maar je zou het dus ook kunnen omdraaien: de hond heeft de mens afgericht. Met z'n loebas-ogen heeft hij onze intelligentie voor hem ingezet. Wij bouwen zijn huis, wij regelen zijn eten, wij ruimen z'n kak op. Zo gezien is de hond veel intelligenter dan het lijkt: het is alleen geleende intelligentie. Zoiets zou je ook kunnen zeggen over geld. Het lijkt alsof wij het geld aan een lijntje hebben. Maar zijn wij het niet die alles voor geld doen? Wij offeren rust op, recht in de wereld, gezonde relaties dichtbij. Ook geld heeft een intelligentie. Het is een geleende intelligentie, maar het is functioneel genoeg. Geld belooft ons zoveel, dat wij onze hersenen voor haar inzetten, en op die manier worden onze hersenen een beetje haar hersenen. 14 april 2010 - The medium is the message Een medium is geen neutraal podium, maar bepaalt deels de inhoud van de communicatie. In een boek werkt een talkshow niet, op internet minder, op tv uitstekend. Sommige romans smeken erom verfilmd te worden, andere lijken onverfilmbaar. Sommige zaken zeg je niet snel in een live gesprek, maar des te eerder in een chat of op een forum. 'The medium is the message' (Marshall McLuhan). Hoe bepaalt internet als medium de communicatie? Typerend aan internet is o.a. het interactieve, het anonieme en het gebrek aan redactie. Internet lijkt de natte droom van de libertijnen onder ons: het is de ideale maatschappij zonder regels, zonder hiërarchie, zonder elite. (Dat is overigens maar de schijn: geen enkel medium is zo centraal georganiseerd als het internet. We gebruiken één 'gouden gids' (Google), één markt (eBay), één boekhandel (Amazon), één ontmoetingsplek (Facebook). Nergens wordt je zo gevolgd door de staat en bedrijven als op het net.) Inmiddels heeft internet zijn profeten en wordt er een religieus belang aan toegekend. Internet zal ons bevrijden en leiden naar een nieuwe heilstaat. Bij een religie hoort ook een ontstaansmythe. En inderdaad worden de uitvinders als geniale hippies neergezet. Vanuit een libertijnse visie zouden zij het medium hebben ontwikkeld. Maar het is andersom: het medium heeft zelf haar profeten uitgezocht. Het medium ís libertijns, selecteert zelf wie er veel mee kan en wie weinig, en ontwikkelt zo zelf haar mythes. Het internet heeft belang bij de schijn van vrijheid en zal zichzelf dus altijd profileren als het summum van vrijheid. 12 april 2010 - Waarom atheïsten van dieren houden Opvallend veel Nederlandse media-atheïsten houden van dieren: (wijlen) Rudy Kousbroek, Floris van den Berg, Midas Dekkers, Maarten 't Hart. Hoe kan dat? Waarom deze link? Ik vermoed dit: - Atheïsten zijn bovengemiddeld vaak teleurgesteld in de mens (onderzoek van Paul Vitz dat ik hier al vaak heb aangehaald). In hun waardering voor dieren benoemen ze dat vaak ook: een dier bedriegt je tenminste niet, je weet wat je aan een dier hebt, etc. - Atheïsten kunnen geen principieel onderscheid maken tussen mensen en dieren. Mensen zijn dieren, onverkort. Dus is het doden van een aap zoiets als het doden van een mens. En van een koe ook. En van een mier eigenlijk ook. Althans, dat kun je alleen om pragmatische redenen nog onderscheiden (het is zo onhandig als je niet meer op een mier mag staan). Waarom zou anders een mens meer zijn dan een mier? - Een van de belangrijkste aanvallen op het atheïsme is natuurlijk de zwakke morele basis ervan. Atheïsten zelf zijn meestal prima mensen, maar hun principes zijn intuïtief, duidelijk beïnvloed door de postchristelijke cultuur waarin ze opgroeiden, en missen een stevige onderbouwing. Mijn insinuatie zou nu zijn, dat atheïsten zichzelf zo nadrukkelijk als morele wezens profileren, om die kritiek te pareren. 3 april 2010 - Een prentenboek komt eraan Leuk bericht: een uitgever (je hoort nog welke) wil graag een prentenboek uitgeven dat ik met Tirza Beekhuis aan het maken ben. Zie hier rechts voor een preview. Verder een korte film die je doet afvragen waarom je toch een grens stelt aan sentimentaliteit? Waarom vind je iets sentimenteel? Deze film is toch gewoon ontzettend mooi? Maar waarom vind ik het dan toch kitsch? Vanavond de zesde uitvoering van mijn musical De zon is weggewaaid. Toegang deze keer zelfs gratis! En tot slot komende maandag, tweede paasochtend, op Radio 1 een interviewtje over Het goede leven door Tijs van den Brink voor DIDD. En nee, nog iets: kijk eens op Buitenissig voor allerhande kunstworkshops. 26 maart 2010 - Het goede leven Janneke Burger in het Nederlands Dagblad van vandaag: ‘Reinier Sonneveld heeft een prachtig boek geschreven over zaken die in het leven gekoesterd moeten worden en hoe je dat doet… De insteek op de goedheid van Jezus ervaar ik als verfrissend. Daardoor wordt het geen hyperig boek, en bij tijden geeft Sonneveld, die in zeer razend tempo schrijft en leest, ruimte voor meditatieve momenten… Het is zeker geen boekje vol lieflijke uitspraken over God. Het is een boek vol weerstanden, dubbelzinnigheden en irritaties… Dat het een meeslepend boek is, behoeft geen uitleg. Sonneveld kan als geen ander de lezer meesleuren langs al zijn denkweggetjes, vragen en feitjes.’ 23 maart 2010 - Neem iedereen, iedereen serieus Gisteren kreeg ik dus voor het eerst van mijn leven een anonieme mail. Was het van een terroristische organisatie? Was het van een geheime lover? Nee, het was van GoedGelovig! Waarom is er op deze blog geen reactie-mogelijkheid? Wat persoonlijk is, moet persoonlijk worden benaderd. Reacties op blogs zijn vaak persoonlijke notities aan de auteur. Ik vind het gezonder dat die per mail worden afgehandeld of in een persoonlijk gesprek waarbij je elkaar in de ogen kijkt. Daarom staat er op deze site ook een mailadres. Daarbij komt dat reacties op blogs anoniem zijn, en mede om bovenstaande reden houd ik niet van anonimiteit. Je maakt het jezelf te moeilijk als je anoniem bent. Dat bewijst het gescheld in de reactie-pagina’s bij blogs wel. Daarin wordt veel lomper gecommuniceerd dan in een persoonlijk contact. Ik hoef dat niet uit te nodigen of daar een zoveelste podium voor te bieden. Als mensen iets te melden hebben, kunnen ze me altijd aanspreken. Ik hoef, kortom, niet zo nodig mee te doen aan een van de kanten van internet die ik minder gezond vind. En om het bij GoedGelovig te houden: ik zie niet in waarom anonieme bloggers plotseling geheel vrij zouden zijn van die verleiding minder kies te communiceren, dan ze zouden doen als ze niet anoniem waren. Ik heb zelf in het openbaar over GoedGelovig geschreven omdat hun anonimiteit een openbare kwestie is. (En, voor ik weer een jij-bak krijg: ik heb hun mail gepubliceerd, omdat die anoniem was en als zodanig niet persoonlijk.) Zo, en nu lekker bezig met veel leukere en interessantere kwesties. 22 maart 2010 - De jij-bak Op de laatste post kwam een reactie van GoedGelovig, per anonieme mail gestuurd (ik heb nog nooit een anonieme mail gekregen! spannend!). Ze beklagen zich over het gebrek aan reactie-mogelijkheid op deze site, dus daarom publiceer ik 'm maar: 'Waarom gaan columnisten als Reinier Sonneveld zo krampachtig en angstig met het fenomeen 'bloggen' om? De enige reden kan zijn, dat hij op zijn site dingen wil kunnen zeggen, waarvan hij niet wil dat die op zijn eigen bordje terug komen. Hij wil niet persoonlijk worden aangesproken op zijn stukjes. Hij wil geen publieke reacties van mensen op zijn columns, hij gaat die liever uit de weg. En daar wordt het eng: Waarom wil je toch dingen kunnen zeggen terwijl je niet wilt dat iemand iets terug zegt? Is het omdat je het moeilijk vindt dat mensen het misschien hartgrondig met je oneens zijn of de degens met je kruisen? Hoe kun je nu van 'open communicatie' spreken als je lezers niets terug mogen zeggen op hetzelfde 'niveau' als waar jij je meningen ventileert? Is het niet te makkelijk om iets te roepen zonder je echt in de motieven van mensen (ook de makers van websites) te hebben verdiept of eerst navraag te doen? Hoe eerlijk is het, als je achter iemands rug van alles durft te zeggen? Het recht op anonimiteit van anderen veroordelen klinkt vast heel nobel, maar is dit soort nobelheid niet gewoon een cover up voor een eigen angst voor lastige reacties? Heb je geen open reactiemogelijkheid op je site omdat je zulke reacties vreest? Maar ben je dan niet gewoon een die ongeschikt is voor het vak van columnist? De weblog van Reinier Sonneveld is kortom de massale variant van achter iemands rug om kletsen, of ‘roddelen’, zoals de dominee vroeger zou zeggen. Dat is soms heel vermakelijk om te lezen, zoals inderdaad achter iemands rug om kletsen, heel vermakelijk kan zijn. Maar de kern van wat die dominee vroeger tegen roddelen had, was dat je iemand tot instrument maakt; je maakt een mens (of in dit geval een website) tot een voertuig van je eigen belangen. Het zou Reinier Sonneveld sieren als hij niet zou wegkruipen, maar met kennis van zake over anderen zou schrijven en die ander de mogelijkheid zou bieden terug te praten.' Oftewel, GoedGelovig reageert met geen woord inhoudelijk op mijn argumentatie, maar bedient zich van de jij-bak. Om zelf dan maar wel inhoudelijk te reageren: ik 'klets' niet 'achter iemands rug om', want de heren van GoedGelovig lezen deze blog en hebben alle middelen om te reageren. Ze kunnen me heel eenvoudig publiekelijk van repliek dienen op hun eigen blog, die bovendien tig keer beter wordt gelezen, dus ik geloof niet dat ik 'bang' ben; in vele situaties verantwoord ik me openbaar tegen alle mogelijke opponenten. Ik bedank GoedGelovig bij deze voor hun reactie. In het openbaar. Want we laten ons uiteraard wel dicteren door ons medium. Ik buig diep voor internet. 20 maart 2010 - Anonimiteit Waarom houden veel schrijvers op GoedGelovig zo krampachtig hun naam geheim? De enige reden kan zijn, dat ze op deze site dingen willen kunnen zeggen, die ze niet in iemands gezicht durven te zeggen. Ze willen niet persoonlijk worden aangesproken op hun stukjes. Ze willen niet dat persoonlijke contacten een belemmering vormen voor wat ze hier schrijven. En daar wordt het eng: Waarom wil je toch dingen kunnen zeggen die je niet in iemands gezicht durft te zeggen? Is het omdat je het contact goed wil houden? Maar waarop is dat contact dan gebaseerd en hoe ‘goed’ is dat contact, als je achter iemands rug wel van alles durft te zeggen? Is het omdat je je eigen bedrijf, naam of kerk niet wil beschadigen? Dat klinkt vast heel nobel, maar is dit soort nobelheid niet gewoon een cover up voor een eigen angst voor lastige reacties? Is het omdat je zulke reacties vreest? Maar ben je dan niet gewoon een die ongeschikt is voor het vak van columnist? GoedGelovig is kortom de massale variant van achter iemands rug om kletsen, of ‘roddelen’, zoals de dominee vroeger zou zeggen. Dat is soms heel vermakelijk om te lezen, zoals inderdaad achter iemands rug om kletsen, heel vermakelijk kan zijn. Maar de kern van wat die dominee vroeger tegen roddelen had, was dat je iemand tot instrument maakt; je maakt een mens tot een voertuig van je eigen belangen. Het zou GoedGelovig sieren als ze niet zouden wegkruipen, maar ons zouden durven aankijken. 13 maart 2010 - Om antwoord Ik zal mijn mond niet houden tegen u - waarom zou ik? Onrustig, droef, opstandig, schamper is mijn hart in mij Wie zijt gij dat ik u belangrijk vind dat ik aan u denk iedere dag dat ik mij toets aan u? Draai toch eindelijk je ogen van hem af, zeggen ze tegen mij - maar dan heb ik geen antwoord Nooit heb ik niets met u Tegen bijna beter weten in stel ik mijn hoop op u Mijn lot is levenslang wachten op u Leven met een dode, zelfbedachte, onzichtbare geliefde - waarom zou ik u niet opgeven? Maar ik kan niet anders dan roepen: heb mij lief Huub Oosterhuis 10 maart 2010 - Kijk, zo is aanbevelen leuk! 7 maart 2010 - Agenda Komende lezingen, zie hier. 2 maart 2010 - Dienst in een hele grote kerk Afgelopen zondag preekte ik in een van de enige mega-kerken die Nederland rijk is. Je rijdt anderhalf uur naar boven, tot je vlakbij de plek bent waar Bonifacius is vermoord, en ziedaar, een enorme hal met comfortabele rode stoelen, vier camera's, en heel veel heel blije mensen. Iedereen die mij een beetje kent, weet dat ik niet goed tegen heel veel heel blije mensen kan. Mensen die niet tegen heel veel heel blije mensen kunnen, hebben de neiging om die heel veel heel blije mensen te veroordelen. Dan denk je dat ze oppervlakkig zijn en onecht. Dat is om jezelf te beschermen. Dat soort neigingen heb ik althans. Afgelopen zondag wilde ik me niet in dat soort gedoe mee laten slepen, en ik werd zelf ook zowaar blij van die heel veel heel blije mensen. En daarna hield ik een preek. Dat was een good ol' donderpreek. Bekijk hier de video-opname... 1 maart 2010 - Portal gelanceerd De afgelopen maanden reisde ik nogal wat heen en weer naar Hilversum. Het moest allemaal heel geheim blijven. Ik had het hele idee namelijk nog niet aan drie mensen vertelt, of er hing al een journalist aan de lijn. Oeps. Afijn, voor wie wil weten wat er nu zo geheim was, klik hieronder op het logo: 25 februari 2010 - Uitzondering - recht - plicht Een uitzondering wordt een recht, een recht wordt een plicht. Laat ik drie voorbeelden geven. Hoe je ook homoseksualiteit denkt, vroeger was er in elke gemeente en dorp wel een samenwonend stel van twee vrouwen of twee mannen. Die werden zelden gepest of buitengesloten, hooguit mochten ze niet aan het avondmaal. Het is nauwelijks voor te stellen, maar zo liep het. Later werd dit een recht, en een bedongen recht heeft een verhaal nodig. En nu zien we dat er een aanklacht tegen pastoor Luc Buyens ligt omdat hij homoseksueel Robèrt Cooijmans weigerde aan de mis. Nogmaals, wat je er ook over denkt, maar hier is een recht een plicht geworden. Dat is ook de ontwikkeling bij abortus. Er werden vroeger, ook door artsen, abortussen uitgevoerd. Per uitzondering. Dat werd een recht. Maar dit recht ontwikkelt zich tot een plicht. Er worden sinds de 20 weken-echo aantoonbaar minder kinderen met een hazenlip geboren. Kennelijk is dat genoeg reden voor een abortus. Ik vermoed dat het ook de lijn bij 'vrijwillige euthenasie' gaat worden. Nu pleegt soms een oudere per uitzondering zelfmoord. Als dat een recht wordt, zal het niet lang duren voordat je als oudere je ervoor moet gaan verdedigen, althans in sommige contexten, dat je nog lekker door wil. Die 70 jaar-grens smeekt erom te worden opgeschoven naar beneden. 22 februari 2010 - 10.000 hits M'n, overigens vrij matig geschreven, recensie van Magnolia heeft 10.000 hits. 20 februari 2010 - 10 procent? Als het over de tiende gaat, zijn christenen er als de kippen bij om erop te wijzen dat dit 'niet meer voor tegenwoordig geldt' en dat het anders 'wettisch' is. We weten uitstekend waarom die tiende niet voor ons meer telt. En we hebben nog gelijk ook! Maar de gretigheid waarmee we daarop wijzen, is verdacht. En zeker als je beseft dat Bijbelgetrouwe gelovigen ver onder die tien procent zitten; gemiddeld geven we zo'n twee á drie procent aan goede doelen. Als onze exegese onszelf keer op keer wel erg goed uitkomt, dan gaat een beetje Bijbellezer zichzelf achter de oren krabben. Lees verder... 17 februari 2010 - 36 x minder Plegen priesters vaker seksueel misbruik dan 'gewone' mannen? De Duitse hoogleraar forensische psychiatrie Hans-Ludwig Kröber heeft er onderzoek naar gedaan en legt het uit in Der Spiegel. Sinds 1995 zijn er in Duitsland 210.000 misbruikzaken geregistreerd, waaronder 94 katholieke geestelijken die van seksueel misbruik van kinderen werden beschuldigd. Kröber rekent voor dat dit betekent dat celibataire mannen 36 maal minder zich hieraan schuldig maken dan niet-celibataire. Het fascineert me hoe tegen-intuïtief dit inmiddels is. Het lijkt op de berichtgeving over criminelen. Als het een blanke is, staat er meestal 'een jongeman'. Als het een buitenlander is, staat er iets als 'een Marokkaanse jongeman'. Het bijzondere valt op en wordt benoemd. En in het geval van priesters helemaal, omdat het zo vloekt met hun eigen moraal, maar ook omdat het ons bevestigt in onze vooroordelen: religie is onderdrukkend, vrijheid is minder regels, enzovoorts. Ik doe de laatste tijd wat onderzoek naar slavernij, en daar speelt iets vergelijkbaars. Er zijn tegenwoordig vele malen meer slaven dan ooit in de vroege middeleeuwen of in de koloniale tijd. De Romeinen en Grieken, die uit pure armoe door liberalen als Bolkestein maar als morele helden worden gezien, gingen nog weer vele malen verder. Maar zelfs de Arabische wereld heeft meer slaven uit Afrika gehad dan het Westen ooit. In staat zijn je eigen idealen te doorbreken is zo een voorrecht; je hebt kennelijk je idealen zo hoog gesteld, dat er überhaupt hypocrisie mogelijk is. Hypocrisie is in die zin, en alleen in die zin, een eretitel. 15 februari 2010 - Reportage over prostitutie Link naar mijn reportage over gelovige prostituanten. Een enkele gedachte hierbij. Het is me opgevallen dat iedereen (= iedereen) met wie je wat langer praat over prostitutie, begint over 'de kinderzitjes' achterin de auto's. Dat is kennelijk, en terecht ook, de eerste verontwaardiging die mensen voelen bij dit onderwerp. Maar verrassend vind ik hoe consequent deze link wordt gelegd. Dat doet me vermoeden dat er niet alleen idioom en clichés bestaan in de vorm van de taal, maar ook in de inhoud. In bepaalde situaties en over bepaalde onderwerpen denken we altijd hetzelfde. Misschien is de taak van opiniemakers die autmoatismen stilletjes om te draaien. Zodat we bij prostitutie bijvoorbeeld niet meer denken aan de 'madame' en een romantische beeld erbij koesteren, maar het gewoon weer, volgens de werkelijkheid, zien als een systematische en gelegaliseerde vorm van misbruik. Zoiets als de bio-industrie, maar dan met echte mensen in de hokken. 11 februari 2010 - Atheïsme en forumgedrag, een onderzoekje Ik heb vorig jaar een onderzoek gedaan naar het gedrag van atheïsten op internetfora en dat vergeleken met dat van reformatorische christenen. Allebei wat extreem. Conclusie is dat atheïstische sites verreweg de intolerantste zijn. Dat kun je aantonen door de frequentie van specifieke woorden te tellen, woorden die andermans mening voluit diskwalificeren. De Freethinker-site op 25 mei 2009 vergeleken met Refoweb: - 'achterlijk' - Freethinker relatief 4x zoveel als op Refoweb. - 'ziekelijk' - 4,5x - 'waanzin' - 5,5x - 'belachelijk' - 1,5x - 'absurd' - 5x - 'debiel' - 2,5x - 'infantiel' - 5,5x - 'gestoord' - 4x - 'verachtelijk' - 4x - 'weerzinwekkend' - 6,5x - 'afstotelijk' - 7x Kortom, elke diskwalificatie die ik kan verzinnen, bevat de site van de zelfbenoemde vrijdenkers vele malen meer dan de 'zwarte kousen'-site. Sommige diskwalificaties bevatten een kiem van geweld, omdat ze de andere partij uit de discussie plaatsen. Dat vond ik ook in het grote verschil in criminaliseren, het oproepen tot een verbod op de andere partij: - Dat de kinderopvoeding door de 'tegenpartij' mishandeling is - 25x - Dat de mening van de 'tegenpartij' verboden moet worden - 18x So much voor de vrijdenkers. Vrijdenkers zijn kennelijk mensen die denken dat alleen zij vrij zijn. Terwijl tolerantie nu juist het vrijlaten is van mensen met wie je het fundamenteel oneens bent. Als uitsmijter een typerend citaat van Christopher Hitchens in de Volkskrant: ‘Ik kan het niet verdragen dat iemand op zijn sterfbed zegt: guttegut, nu ga ik dood, maar gelukkig zie ik zo meteen aan de andere kant tante Gladys. O, wat een arme sukkel, denk ik dan. Ik kan het niet laten zo iemand te minachten. Zo iemand verdient het niet een verstand te hebben.’ 10 februari 2010 - Atheïsme en koud klimaat Gelezen op de uitstekend blog van vriend Job: 'Volgens mij bestaan er geen niet-intellectuele, niet-Westerse atheïsten. En dat is veelzeggend. (Ik las laatst in National Geographic wel een verhaal over de laatste jager-verzamelaars in Tanzania, die volgens de auteur nauwelijks geïnteresseerd waren in religie of andere spirituele zaken. Maar ik vermoed dat de schrijver met een Westers godsbeeld in zijn hoofd zat en de volstrekte vanzelfsprekendheid van hun sacrale ervaring van het alledaagse leven over het hoofd heeft gezien. De Roemeense godsdienstwetenschapper Mircea Eliade heeft daar trouwens een prachtige studie over geschreven: De magie van het alledaagse). Voort pedalerend kwam ook de gedachte in me op dat atheïsme vooral een stedelijk fenomeen is dat floreert in koude klimaten. Opgesloten in de stad, opgesloten in huis, opgesloten in de rede, en een stevig slot op de deur naar ervaringen die je even doen opgaan in het universum, de kosmos, of wat voor naam je er ook aan wil geven (ontologische heelheid, vrede met het bestaan, zen, God, et cetera). In warme landen, waar het leven zich veel meer buiten en op straat afspeelt, doet niemand moeilijk over God, zelfs veel wetenschappers niet. Kijk maar naar de Latijnse landen. Dus, daarom en derhalve het volgende vermoeden: atheïsten leven in een te beperkte wereld en zijn afgesneden van een wezenlijk deel van de menselijke ervaring.' 5 februari 2010 - Atheïsme en kapitaal Is het toeval dat de groeiende secularisering gelijkop loopt met de groeiende armoede in de wereld? Nee, dat is geen toeval. Je kunt uiteraard met statistieken goochelen wat je wilt, maar er ligt ook een flink inhoudelijk verband tussen secularisering en armoede. Dat verband ligt zo. Geldstromen zijn machtig, inclusief onrechtvaardige geldstromen. Er zijn dus krachtige morele bronnen nodig om daartegen in opstand te kunnen komen. De rede is te neutraal gebleken om als zo'n krachtige morele bron te kunnen functioneren. De krachtigste die we nog over hebben als mensheid is God. Alleen een beroep op God is nog sterk genoeg om in verzet te kunnen komen tegen de gewelddadige geldstromen. In die zin is atheïsme slechts een volgende truc van het kapitalisme om meer te kunnen uitbreiden en uitbuiten. Het levert precies genoeg twijfel om niet in te grijpen, maar niet zo veel dat we massaal ten onder gaan aan zinloosheidgevoelens - hoewel ook zinloosheidsgevoelens uitstekend zijn te vercommercialiseren, zie de antidepressiva-industrie. 2 februari 2010 - Een serieuze man De nieuwe Coen-broers film A Serious Man is een Job-verhaal: een vrome Jood verliest zijn vrouw, bezit, kinderen, werk, status en gezondheid, gaat in de raad bij drie wijzen die hem niet verder helpen, hij weet zelf zeker dat hij 'rechtvaardig' is en voortdurend speelt op de achtergrond de vraag of het lijden zin heeft en of God bestaat. En de film eindigt, net als het boek Job, met een storm. Leitmotiv (mooi woordje dat je leert in klas 3 bij Nederlands) in de film is 'de onzekerheidsrelatie van Heisenberg': het idee dat je op bepaalde vragen fundamenteel geen antwoord kunt geven. Heisenberg lijkt wiskundig te hebben bewezen dat je niet kunt aantonen of een kat in een doos leeft of niet. Nu zeg ik het heel simpel. Maar goed, deze onzekerheid komt keer op keer terug in de film en is uiteindelijk de uitspraak die de Coens doen of het onzekere bestaan van God. De film bevestigde me in het besef dat God alleen in een traditie kan worden gekend. In een andere traditie niet. Binnen een context hebben godservaringen betekenis. In een andere context worden ze niet eens als zodanig herkend. Godsbewijzen werken in specifieke taalvelden, maar zijn in andere taalvelden tang op dirk. 26 januari 2010 - Nieuws over Het goede leven Afgelopen tijd een paar lange gesprekken gehad over Het goede leven. In de reacties, ook via mail, wordt opvallend genoeg altijd (= altijd) het woord 'confronterend' gebruikt. En wie reageert doet vaak verslag van zijn/haar eigen vorderingen op dit gebied. 'Deze kerst at ik in elk geval bio-kalkoen.' Ik vrees dat ik een soort extern geweten ben, op dat moment althans, eventjes. Nog een paar feitjes. Op Bol.com tel ik 15 boeken met de titel Het goede leven - niet héél handig, en 80 met een variant erop. Die van R. Sonneveld staat gelukkig op nummer 2. In de BCB/ND Top 10 staat 'ie op nummer 9. En in de Sjofar-boekhandels nota bene op nummer 1. Joegij. 25 januari 2010 - Augustinus in de bocht Onlangs De stad Gods van Augustinus doorgeploegd - ik zeg het maar even, mocht iemand twijfelen aan mijn eruditie. Daarin staan een paar hilarische passages. O.a. een twintig pagina lange uitweiding over de besturing van Adams geslachtsdeel. Nee, ik overdrijf niet. Maar hier een mooi citaat. Let wel, dit staat middenin een statig filosofisch betoog over wilsvrijheid (anno 412 n.Chr.): 'Er zijn bijvoorbeeld [mensen] die hun oren kunnen bewegen, ieder afzonderlijk of allebei tegelijk. Er zijn er die zonder hun hoofd te verroeren hun hele behaarde hoofdhuid tot op het voorhoofd omlaag kunnen schuiven en die huid dan weer terug kunnen halen wanneer ze dat willen. Er zijn er die een ongelooflijke hoeveelheid en verscheidenheid van voorwerpen kunnen inslikken, dan een beetje op hun maag drukken en vervolgens alles wat ze willen volkomen gaaf als uit een tasje weer te voorschijn brengen. Er zijn er die de stemmen van vogels en dieren en willekeurige andere mensen zo getrouw nabootsen dat men geen verschil zou merken als men ze niet zag. Sommigen brengen uit hun achterste zonder enige stank naar hun believen zulke harmonieuze geluiden te voorschijn dat ze ook die kant schijnen te zingen.' 21 januari 2010 - Lijkenpikkers Enkele atheïstische bloggers hebben zichzelf de afgelopen dagen nogal moreel uitgekleed. Ik zal ze dus even aandacht geven. Bij deze bloggers zien we eerst aandacht om het leed in Haïti en het gepaste medelijden, maar vervolgens blijkt dat dit medelijden volledig obligaat en functionalistisch was, omdat het slechts diende in een anti-theïstische betooglijn in de trant van 'zie je nou wel, als dit gebeurt, kán God niet bestaan, etc...'. Voor deze bloggers is Haïti kennelijk vooral een argument. Ze kunnen er gelovigen lekker mee om de oren slaan. Haïti is allereerst aanleiding om een punt te maken. Dat is hetzelfde als op een begrafenis zaniken over dat je witbier i.p.v. bruinbier wilde. Mijn verzoek aan de geleerde bloggers: wees voor een keertje zo groot om niet uw gelijk te halen over de lijken van anderen. 18 januari 2010 - Jonathan Safran Foer Afgelopen zaterdag was er een genie in ons land. Romanschrijver Foer hield een lezing over vegetarisme, waartoe hij zich onlangs bekeerd heeft, en ik mocht het aanschouwen, tezamen met andere aanbidder P. Het was interessant hoe Foer probeerde in een seculiere context morele claims te maken. Het was alleszins sympathiek en prettig om te horen: - Foer gebruikte vaak de frase 'er zullen weinig mensen zijn die...'. Een soort democratische ethiek dus, die filosofisch natuurlijk niet werkt, maar retorisch zeker wel. - Foer had een groot vertrouwen in 'bewustwording'. Hij denkt dat mensen alleen maar nog vlees eten omdat ze niet de details van de vleesindustrie kennen. Als ze die eenmaal wél kennen, worden ze vegetariër. Dat van die bewustwording vind ik een spannende. Ertegen pleit dat informatie op zich geen morele uitspraken doet. Bovendien moet je open staan voor die informatie en begint het zoeken naar de informatie waarschijnlijk al met een morele keus. Verder bestaat 'kale' informatie niet en is het altijd ingebed in een verhaal. Maar toch. Details kunnen wel prikkelen en schokken en zo inderdaad het geweten stimuleren. Ik ben, kortom, meer in bewustwording gaan geloven. Dat komt ook door een ander feitje. NRC-next berichtte onlangs dat 'eenzaamheidsgevoel' besmettelijk is: als een vriend zich eenzaam voelt (ook al issie dat niet) heb jij 50% meer kans dat ook te voelen. Als een vriend van een vriend zich zo voelt, dan jij 25% meer kans. En als een vriend dáárvan, zelfs dan nog jij 15%... Maar het kan ook andersom. En ik denk ook met vleeseten. Ook dat is besmettelijk, schat ik zo in. 15 januari 2010 - Atheïsten als profeten Aanvullend bij de vorige post: ik vind het een optie atheïsme te beschouwen als een noodzakelijke correctiebeweging op een zwalkend Westers christendom. Een nogal overdreven reactie, maar toch een interessant signaal dat de kerk niet hoeft te negeren. De kerk heeft zich te veel laten imponeren door de (overigens in zichzelf christelijke) Verlichting. Ze begon de taal van de Verlichting over te nemen en aan haar eisen te gehoorzamen. Zo heeft ze een nogal wanhopig creationisme ontwikkeld. Ook zijn kerken steeds meer 'events' geworden, die moesten concurreren met de overige vermaakindustrie. Zo'n strijd verlies je natuurlijk altijd. Geloof moest ervaarbaar en aantoonbaar zijn, maar daarmee wordt God klein en onvrij gemaakt. Het atheïsme signaleert dit terecht. Daarmee is het atheïsme een roep om de grootheid en vrijheid van God. 12 januari 2010 - Atheïsme als christelijke ketterij Is het atheïsme eigenlijk niet gewoon een christelijke ketterij? Opvallend is namelijk dat het vrijwel uitsluitend een postchristelijk fenomeen is. Atheïsten zijn in de grote meerderheid zelf (semi-)christelijk opgevoed. De kinderen van atheïsten zijn zelden nog zelf atheïsten. Dat doet vermoeden dat het atheïsten zeer afhankelijk is van het christendom. Maar hoe dan precies? De verschillen tussen de twee overtuigingen zijn bekend, maar de overeenkomsten zijn even opvallend. Beide menen dat religie een biologisch fenomeen is (waarbij het atheïsme denkt dat het uitsluitend biologisch is). Beide menen dat de werkelijkheid een zelfstandige eenheid is (waarbij het atheïsme denkt dat zelfstandigheid niet samen kan gaan met een relatie). Beide menen dat vrijheid een van de hoogste waarden is (waarbij het atheïsme denkt dat doelloze vrijheid vrijer is). En beide menen dat alle mensen gelijkwaardig zijn (waarbij het atheïsme denkt dat gelijkwaardigheid een los verkrijbaar axioma kan zijn en niet in een groot verhaal hoeft te zijn ingebed). Afijn, net als alle christelijke 'ketterijen' is ook het atheïsme een halve waarheid. Het is het christelijke verhaal, maar dan ontdaan van haar spanningsvolle, interessante en verhalende elementen. Precies het drama en de romantiek is weggesneden; alleen de mens blijft over. Dat kan, maar net als alle postchristelijke stromingen, heeft ook het atheïsme geen lange adem en kan het niet meer inspireren. 3 januari 2010 - Wanneer het atheïsme uitsterft Het atheïsme is op sterven na dood, maar wanneer zal het echt verdwenen zijn? Er zijn een paar indicatoren: - Er is een sterk verband (aangetoond door Paul Vitz) tussen het aantal vermiste vaders en het aantal atheïsten; zij zijn vaak mannen die vroeg hun vader hebben verloren. Als het aantal echtscheidingen dus nog verder toeneemt, dan ook het aantal atheïsten. - Atheïsme is een typisch post-christelijk fenomeen en deels post-joods, en nauwelijks post-hindoestaans of post-islam. Ik moet het precies zeggen, het is een typisch post-Verlichting fenomeen en de Verlichting vond plaats in een christelijk Europa. De Verlichting is niet herhaalbaar en de inspiratiekracht ervan is vrijwel uitgewerkt. - Er is een sterk verband (aangetoond door Robert Barro) tussen religie en democratie. Atheïsme komt het meest voor in (post-)dictaturen. Als de democratie in kracht afneemt, zal het atheïsme waarschijnlijk aan invloed winnen. - Hierbij aangevuld, ik vermoed zelf ook een sterk verband tussen een feminiserende samenleving en atheïsme. Als er een alternatieve masculiene beweging komt die meer hoop en inspiratie biedt dan het atheïsme, zal het atheïsme sneller afdoen. Mijn conclusie in deze inventarisatie, is wat teleurstellend: er zijn te veel onzekere factoren om een lijn te kunnen trekken naar wanneer (en of) het atheïsme voorgoed zal hebben afgedaan. Alle posts van vóór 2010, klik hier .